Ngày 13/5, Tướng Sergey Karakayev, tư lệnh lực lượng tên lửa chiến lược Nga, xác nhận cuộc thử nghiệm thành công của tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) hạng nặng RS-28 Sarmat. Tên lửa này, được phóng từ sân bay vũ trụ Plesetsk (tỉnh Arkhangelsk) vào trưa 12/5, đã đánh trúng mục tiêu tại thao trường Kura trên bán đảo Kamchatka, được Tổng thống Vladimir Putin ca ngợi là ‘sự kiện quan trọng và thành công tuyệt đối’.
Trong khi các ICBM thông thường như Minuteman III của Mỹ (14.000 km) hay DF-41 của Trung Quốc (12.000-15.000 km) có tầm bắn khoảng 18.000 km, Tổng thống Putin tuyên bố Sarmat có thể vươn xa hơn 35.000 km khi sử dụng quỹ đạo thấp. Đây là phương pháp tương tự Hệ thống vũ khí tấn công từ quỹ đạo thấp (FOBS), từng được Liên Xô triển khai hạn chế trong Chiến tranh Lạnh.
FOBS cho phép đầu đạn bay ở quỹ đạo thấp (khoảng 150 km) thay vì quỹ đạo cố định (tối đa 1.200 km) của ICBM thông thường, giúp nó vòng qua các khu vực cảnh giới truyền thống như Bắc Cực, tấn công từ những hướng không được dự đoán (ví dụ: vòng qua Nam Cực) và khó bị radar phát hiện hơn. Chuyên gia quân sự Tyler Rogoway nhận định FOBS làm suy giảm khả năng dự đoán vị trí và thời điểm tấn công, khiến việc đối phó trở nên cực kỳ khó khăn.
Sarmat, với chiều dài 35,5 m và đường kính 3 m, có thể mang 10-15 đầu đạn hạt nhân hồi quyển độc lập (MIRV) cùng mồi bẫy, hoặc 3 phương tiện lướt siêu vượt âm (HGV) Avangard. HGV bay ở quỹ đạo thấp, phẳng với tốc độ siêu vượt âm và khả năng cơ động cao, khiến chúng ‘khó bị phát hiện và đánh chặn hơn nhiều so với đầu đạn thông thường’, theo chuyên gia Dmitry Kornev, thậm chí ‘gần như không thể bị đánh chặn’ theo Rogoway.
Dù vậy, Michael Pecks từ tạp chí Forbes chỉ ra rằng FOBS có thể kém chính xác hơn và dễ bị vệ tinh hồng ngoại phát hiện, đồng thời mất gần một giờ để đến đích nếu bay qua Nam Cực. Tuy nhiên, Nga đã tìm cách khắc phục bằng việc thiết kế tầng đẩy của Sarmat hoạt động trong thời gian ngắn, giảm nguy cơ bị phát hiện. FOBS từng bị Liên Xô hủy bỏ vào những năm 1980, nhưng hiện Trung Quốc cũng đang phát triển vũ khí tương tự.
Sarmat là một trong 6 ‘siêu vũ khí’ mà Tổng thống Putin giới thiệu năm 2018. Dù có lịch sử thử nghiệm ‘khá thất thường’ (thành công lần đầu tháng 4/2022, thất bại tháng 2/2023 và 9/2024), việc hoàn thiện Sarmat ‘sẽ mở đường cho Nga triển khai thêm nhiều tên lửa chiến lược, có khả năng kích hoạt cuộc chạy đua vũ trang mới’, Thomas Newdick của War Zone cảnh báo.
