Chính phủ vừa ban hành Nghị định 81/2026 về xử phạt hành chính trong giao thông đường sắt, chính thức có hiệu lực từ ngày 15/5/2026. Nghị định này bãi bỏ toàn bộ Nghị định 100/2019 trước đó.
Điểm đáng chú ý nhất là sự gia tăng mạnh mẽ mức phạt cho các hành vi có nguy cơ cao gây tai nạn đường sắt. Đặc biệt, người điều khiển ô tô cố tình vượt rào chắn hoặc băng qua đường ngang khi đèn đỏ đã bật sáng hoặc chuông báo đã kêu, có thể đối mặt với mức phạt kỷ lục lên tới 20 triệu đồng. Đây là động thái mạnh nhằm tăng cường tính răn đe đối với những hành vi cực kỳ nguy hiểm, vốn là nguyên nhân chính dẫn đến nhiều vụ tai nạn đường sắt nghiêm trọng thời gian qua.
Ngoài ra, Nghị định 81 cũng quy định nhiều mức phạt khác đối với các vi phạm an toàn giao thông đường sắt:
* **Đối với cá nhân vi phạm:** Hành vi đi, đứng, nằm, ngồi hoặc thực hiện các hoạt động trái phép trong phạm vi đường sắt sẽ bị cảnh cáo hoặc phạt tiền, tùy thuộc vào mức độ gây ảnh hưởng đến hoạt động chạy tàu hoặc tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.
* **Đối với hành vi gây cản trở:** Tự ý mở lối đi qua đường sắt, xây dựng công trình, đặt vật cản, hộp chợ, kinh doanh, tập kết vật liệu trái phép trong phạm vi đất dành cho đường sắt sẽ bị phạt từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng, kèm theo yêu cầu khôi phục hiện trạng ban đầu hoặc tháo dỡ công trình vi phạm.
* **Đối với doanh nghiệp kinh doanh đường sắt:**
* Phạt từ 10 đến 20 triệu đồng nếu không bố trí đủ người phụ trách bộ phận tổ chức vận tải, an toàn vận tải hoặc bố trí nhưng không đủ điều kiện.
* Phạt từ 20 đến 30 triệu đồng nếu không có bộ phận tổ chức vận tải đường sắt, bộ phận an toàn vận tải đường sắt theo quy định. Mức phạt tương tự cũng áp dụng cho doanh nghiệp kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt không có bộ phận chuyên môn quản lý, bảo trì hạ tầng; bộ phận điều hành giao thông vận tải đường sắt hoặc bộ phận phụ trách an toàn giao thông đường sắt.
* **Về chính sách giá vé:** Phạt từ 5 đến 10 triệu đồng đối với hành vi không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định về giảm giá vé cho các đối tượng ưu đãi.
* **Các vi phạm nghiêm trọng khác:** Không thực hiện nhiệm vụ vận tải đặc biệt, vi phạm quy định về vận chuyển hàng hóa nguy hiểm, không đảm bảo điều kiện phục vụ hành khách, hoặc vi phạm an toàn chạy tàu có thể bị phạt tới 20 triệu đồng hoặc cao hơn.
Bên cạnh cảnh cáo và phạt tiền, Nghị định 81/2026/NĐ-CP còn bổ sung các hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả như: tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ chuyên môn; đình chỉ hoạt động có thời hạn; buộc tháo dỡ công trình, khôi phục hiện trạng ban đầu; buộc thực hiện biện pháp đảm bảo an toàn giao thông đường sắt.
Những thay đổi này là cần thiết bởi thực tế cho thấy, nhiều tai nạn đường sắt nghiêm trọng xuất phát từ ý thức hạn chế của người tham gia giao thông, đặc biệt là các hành vi chủ quan cố tình vượt rào chắn, vượt tín hiệu cảnh báo hoặc đi lại, tự ý mở lối đi trái phép trong hành lang an toàn đường sắt. Việc tăng cường mức phạt sẽ góp phần nâng cao tính răn đe, phòng ngừa vi phạm, và mang lại sự an toàn tối đa cho mọi người.
