Từ đầu tháng 4-2026, đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) đang đối mặt với tình trạng thiếu nước ngọt nghiêm trọng, ảnh hưởng nặng nề đến cả sinh hoạt và sản xuất. Người dân trên đảo phải chắt chiu từng giọt nước quý giá.
Trên những cánh đồng hành, tỏi và hoa màu, không khí lao động trở nên gấp rút hơn bao giờ hết. Dưới cái nắng như đổ lửa, nông dân kéo ống, vận hành máy bơm liên tục, cố gắng tận dụng mọi nguồn nước ngầm để cứu cây trồng. Ông Lê Thanh Tiễn, một nông dân ở thôn Đông An Vĩnh, chia sẻ rằng vụ hành mới gieo đang chết khô hàng loạt do thiếu nước tưới, ước tính gần 1 sào đất bị thiệt hại. Đáng lo ngại hơn, ngay cả giếng Ông Lý – một trong những nguồn nước ngầm lớn của đảo – cũng đang quá tải bởi hàng chục máy bơm cùng lúc hoạt động, buộc người dân phải kéo đường ống dài hàng trăm mét.
Tình trạng thiếu nước không chỉ dừng lại ở gia đình ông Tiễn, mà còn khiến hàng chục hecta đất trồng hành, tỏi khác bị bỏ hoang. Nếu trước đây hành có thể trồng 3 vụ/năm, nay chỉ còn 2 vụ hoặc phải chuyển sang các loại cây ít tốn nước hơn.
Hiện tại, Lý Sơn có hơn 300 ha đất rau màu nhưng nguồn nước cực kỳ hạn chế, chỉ có hồ chứa Thới Lới, 2 công trình cấp nước sinh hoạt và hơn 2.000 giếng nước ngầm. Việc khai thác quá mức trong nhiều năm đã làm suy giảm nghiêm trọng nguồn nước, gây ra tình trạng xâm nhập mặn. Tỉnh Quảng Ngãi đã phải cấm khoan giếng mới từ năm 2016 để bảo vệ nguồn tài nguyên quý giá này.
Nước sinh hoạt cũng là một vấn đề nhức nhối. Tại An Vĩnh hay Bến Đình, người dân thiếu nước đến mức phải dùng nước nhiễm mặn để tắm rồi tráng lại bằng nước ngọt. Nhiều hộ phải chi trả số tiền lớn để mua nước sạch cho ăn uống và sinh hoạt.
Đối mặt với thực trạng đáng báo động này, chính quyền và người dân Lý Sơn đang tích cực tìm kiếm giải pháp. Tại đảo Bé, người dân xây bể ngầm thu gom nước mưa. Trên toàn đặc khu, 2 bể chứa nước mưa quy mô lớn đang được xây dựng (dự kiến hoàn thành năm 2026), và dự án hệ thống bể chứa nước mưa 75 tỷ đồng cũng được tái khởi động.
Trong tương lai, theo quy hoạch phát triển du lịch, Lý Sơn sẽ đầu tư nhà máy khử mặn nước biển, đây được xem là giải pháp căn cơ để đáp ứng nhu cầu nước ngày càng tăng, đặc biệt khi lượng khách du lịch không ngừng gia tăng.
Bên cạnh đó, từ ngày 1-7-2025, công tác quản lý khai thác nước ngầm sẽ được siết chặt, chấm dứt tình trạng khoan giếng tràn lan. Hoạt động tuyên truyền nâng cao ý thức tiết kiệm nước và khuyến khích áp dụng phương pháp tưới tiên tiến cũng được đẩy mạnh.
Theo tính toán của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, Lý Sơn có khả năng thu được khoảng 3 triệu m³ nước mặt chảy tràn ra biển mỗi năm từ tổng lượng nước mưa 9 triệu m³. Trong khi đó, nhu cầu nước cho khoảng 70% hộ gia đình và 200 ha nông nghiệp là hơn 1 triệu m³. Giải pháp khả thi nhất là xây dựng hệ thống kênh mương thu gom nước mặt vào các bể chứa tập trung, dự kiến cung cấp 1 triệu m³ nước ngọt cho nông nghiệp, chế biến thủy sản và sinh hoạt, du lịch.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là việc tháo gỡ các vướng mắc về quy hoạch và đất đai để các công trình này có thể triển khai.
