Bên trong bộ não phức tạp của chúng ta, chất trắng đóng vai trò như một mạng lưới giao thông cao tốc, nơi các sợi trục thần kinh kết nối mọi vùng não với nhau và với tủy sống. Được bao bọc bởi lớp myelin quý giá, những sợi này đảm bảo tín hiệu thần kinh được truyền đi nhanh chóng và ổn định, duy trì mọi chức năng từ vận động, trí nhớ, ngôn ngữ đến cảm xúc của con người.
Theo ThS.BS Nguyễn Thị Hải Yến, Khoa Thần kinh Đột quỵ, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, tổn thương chất trắng có thể xuất phát từ hai nguyên nhân chính: quá trình lão hóa tự nhiên hoặc các bệnh lý tiềm ẩn. Tổn thương do lão hóa thường lành tính, chỉ ở mức độ nhẹ, tiến triển chậm và ít khi gây ra triệu chứng rõ ràng, là một phần không thể tránh khỏi khi tuổi tác tăng cao.
Tuy nhiên, đáng lo ngại hơn là tổn thương chất trắng bệnh lý, thường liên quan đến các vấn đề ở mạch máu nhỏ trong não. Khi những mạch máu này bị hư hại, lưu lượng máu nuôi dưỡng mô não sẽ giảm sút, gây ra tổn thương. Các yếu tố nguy cơ hàng đầu bao gồm tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và thói quen hút thuốc lá.
Ban đầu, người bệnh có thể không nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào. Nhưng khi tổn thương dần tiến triển, các triệu chứng âm thầm xuất hiện: trí nhớ suy giảm, khó tập trung, phản ứng chậm chạp, dáng đi không vững, dễ chóng mặt hay mất thăng bằng. Thậm chí, cảm xúc cũng có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến lo âu hoặc trầm cảm. Vì những biểu hiện này thường diễn ra từ từ, rất dễ bị nhầm lẫn với dấu hiệu lão hóa thông thường, khiến việc phát hiện và điều trị sớm gặp khó khăn.
Để chẩn đoán chính xác tình trạng tổn thương chất trắng, phương pháp chủ yếu là chụp cộng hưởng từ (MRI) não. Dựa trên hình ảnh MRI, bác sĩ sẽ đánh giá kỹ lưỡng về số lượng, vị trí và mức độ lan rộng của các vùng tổn thương. Một điều cần lưu ý là mức độ tổn thương càng nghiêm trọng, nguy cơ mắc phải suy giảm nhận thức, sa sút trí tuệ do mạch máu và đột quỵ càng tăng cao.
Bác sĩ Hải Yến cũng nhấn mạnh rằng không phải tất cả các trường hợp tổn thương chất trắng trên MRI đều đáng ngại. Những tổn thương liên quan đến lão hóa thường không gây biến chứng nghiêm trọng. Do đó, việc thăm khám chuyên khoa là vô cùng cần thiết để có được chẩn đoán đúng đắn và kế hoạch điều trị phù hợp.
Để làm chậm tiến triển của tổn thương chất trắng và giảm thiểu nguy cơ biến chứng, việc kiểm soát tốt các yếu tố như huyết áp, đường huyết và mỡ máu là tối quan trọng. Bên cạnh đó, duy trì lối sống năng động, từ bỏ thuốc lá và rượu bia, cùng với việc tái khám định kỳ tại các bệnh viện uy tín, sẽ giúp bảo vệ sức khỏe não bộ của bạn.
