Bệnh sốt đất, hay còn gọi là Whitmore hoặc Melioidosis, là một căn bệnh nguy hiểm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra. Vi khuẩn này có khả năng sinh tồn mạnh mẽ trong đất, kể cả ở những môi trường khắc nghiệt với độ pH axit hoặc kiềm, và đặc biệt dễ lây lan sau những trận mưa lớn hay lũ lụt. Mầm bệnh có thể xâm nhập vào cơ thể người qua nhiều con đường: từ vết trầy xước trên da, hít phải bụi bẩn, uống nước hoặc ăn thực phẩm bị ô nhiễm.
Những người thường xuyên tiếp xúc với đất và nước như nông dân, công nhân xây dựng, hay những ai phải làm việc trong môi trường nước lũ, ao hồ… đều có nguy cơ mắc bệnh cao. Whitmore không chỉ là mối lo ở Bắc Australia mà còn rất phổ biến tại Đông Nam Á, bao gồm cả Việt Nam. Gần đây, Thái Lan đã phát đi cảnh báo về hơn 700 trường hợp mắc bệnh và 23 ca tử vong chỉ từ đầu năm, trong khi Việt Nam cũng đã ghi nhận những ca bệnh nguy kịch tương tự.
Bệnh sốt đất có thể tấn công bất kỳ ai ở mọi lứa tuổi, nhưng đặc biệt nguy hiểm đối với những người có hệ miễn dịch suy yếu, mắc các bệnh mạn tính hoặc nghiện rượu. Thống kê cho thấy nam giới và người trưởng thành thường là đối tượng mắc bệnh nhiều hơn, với số ca gia tăng đáng kể vào mùa mưa. Các triệu chứng thường xuất hiện sau 1-4 tuần ủ bệnh và rất đa dạng, tùy thuộc vào cơ quan bị vi khuẩn tấn công. Mặc dù có thể chữa khỏi nếu được chẩn đoán và điều trị kháng sinh kịp thời, quá trình này có thể kéo dài nhiều tháng. Đáng báo động hơn, tỷ lệ tử vong có thể lên tới hơn 40% ở những trường hợp bị sốc nhiễm khuẩn hoặc viêm phổi nặng.
Đáng tiếc, hiện tại vẫn chưa có bất kỳ loại vaccine nào để phòng ngừa bệnh Whitmore. Vì vậy, biện pháp phòng tránh chủ yếu vẫn là chủ động bảo vệ bản thân: giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ, hạn chế tối đa việc tiếp xúc trực tiếp với đất và nguồn nước bị ô nhiễm, cũng như trang bị đầy đủ ủng và găng tay khi làm việc trong môi trường có nguy cơ. Cần lưu ý rằng, ngoài vi khuẩn sốt đất, trong môi trường đất còn tiềm ẩn mầm bệnh uốn ván, một căn bệnh có thể gây co cứng cơ, suy hô hấp và rối loạn thần kinh nghiêm trọng.
May mắn thay, bệnh uốn ván đã có vaccine phòng ngừa hiệu quả. Mọi người nên tiêm phòng khi có vết thương hở hoặc tiêm vắc xin dự phòng theo lịch. Nếu đã tiêm đủ liều cơ bản, chỉ cần tiêm nhắc lại một mũi mà không cần đến huyết thanh kháng uốn ván.
Lời khuyên từ ThS.BS Nguyễn Văn Quảng, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào về vaccine, hãy gửi để các chuyên gia tư vấn tại đây.
