Thị trường dầu mỏ đang ‘nín thở’ theo dõi diễn biến sau những căng thẳng bất ngờ bùng phát. Dù giá dầu đã phản ứng mạnh khi sàn New York mở cửa, giới phân tích vẫn đặt câu hỏi lớn: Liệu đây chỉ là biến động nhất thời, hay là khởi đầu cho một cuộc khủng hoảng cung ứng toàn cầu kéo dài?
Vandana Hari, CEO của Vanda Insights, không ngần ngại cảnh báo về ‘nguy cơ xung đột quân sự toàn diện chưa từng có giữa Mỹ và Iran’, một viễn cảnh có thể thay đổi cục diện thị trường năng lượng. Bà Hari nhấn mạnh, nếu Iran và các đồng minh phản ứng dữ dội liên tục, thị trường dầu mỏ sẽ đối mặt với ‘kịch bản tồi tệ nhất’, trong đó có sự gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung từ Trung Đông. An ninh hàng hải tại Eo biển Hormuz do Mỹ đảm bảo là yếu tố then chốt để tránh khỏi sự hỗn loạn này.
Tâm điểm chú ý giờ đây dồn vào Eo biển Hormuz, ‘điểm nghẽn’ chiến lược quan trọng nhất của ngành dầu mỏ toàn cầu. Nằm giữa Oman và Iran, eo biển này dự kiến trung chuyển 13 triệu thùng dầu mỗi ngày vào năm 2025 – chiếm 31% tổng lượng dầu vận chuyển đường biển. Đây là huyết mạch kết nối các nhà xuất khẩu Vùng Vịnh (Saudi Arabia, Iraq, UAE, Iran) với biển Ả Rập; bất kỳ sự tắc nghẽn nào cũng đồng nghĩa với cơn địa chấn cho thị trường năng lượng.
Diễn biến đáng báo động nhất là việc Iran tuyên bố đóng cửa Eo biển Hormuz vào ngày 1/3, kèm theo cảnh báo về sự an toàn của mọi tàu thuyền đi qua. Các chuyên gia lo ngại không chỉ về việc mất nguồn cung từ Iran mà còn là nguy cơ tê liệt hoàn toàn tuyến vận tải qua Hormuz. Bob McNally, Chủ tịch Rapidan Energy Group, người từng dự đoán 75% khả năng xảy ra xung đột Mỹ-Iran, gọi tình hình hiện tại là ‘sự leo thang cực kỳ nghiêm trọng’ đối với thị trường dầu khí.
Các nhà phân tích đang vẽ ra nhiều kịch bản, từ gián đoạn nhỏ lẻ đến phong tỏa hoàn toàn Hormuz. Saul Kavonic, Trưởng bộ phận nghiên cứu năng lượng tại MST Marquee, nhận định những dấu hiệu ban đầu cho thấy ‘một cuộc tấn công quy mô lớn đang diễn ra’, có thể châm ngòi cho các đợt trả đũa từ các quốc gia Vùng Vịnh khác. Ngay lập tức, thị trường đã bắt đầu tính toán rủi ro mất 2 triệu thùng/ngày nguồn cung từ Iran, khả năng tấn công vào hạ tầng dầu khí khu vực, hoặc tệ hơn là đình trệ hoàn toàn hoạt động vận tải qua Hormuz.
Kavonic cảnh báo rõ ràng: nếu Iran cảm thấy bị đe dọa sinh tử, việc phong tỏa Hormuz là ‘hoàn toàn có thể’. Kịch bản này sẽ đẩy thị trường dầu mỏ vào một ‘cú sốc’ lớn gấp ba lần so với thời kỳ cấm vận dầu Arab và Cách mạng Iran những năm 1970, khiến giá dầu vượt ngưỡng ba chữ số và giá LNG leo lên đỉnh cao kỷ lục năm 2022.
Sự hoảng loạn trên thị trường đã thể hiện rõ rệt: giá dầu nhảy vọt hơn 8% trong phiên giao dịch sáng 2/3 (giờ Hà Nội). Dầu WTI tăng 5,55 USD lên 72,57 USD/thùng, và dầu Brent tăng 6,54 USD lên 79,41 USD/thùng. Diễn biến này diễn ra sau các cuộc không kích quy mô lớn của Mỹ và Israel, được cho là đã gây tổn thất nhân sự cấp cao Iran, đẩy đất nước này vào tình trạng hỗn loạn chính trị.
Khi tương lai lãnh đạo của quốc gia sản xuất dầu lớn thứ tư OPEC còn mờ mịt, giới phân tích khẳng định phản ứng của thị trường sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào mức độ gián đoạn tại Hormuz và khả năng đáp trả của Tehran. UBS dự báo, tốc độ khôi phục giao thông tại Hormuz và phản ứng của Tehran sẽ là ‘chỉ dấu then chốt’ quyết định xu hướng giá dầu trong những ngày tới.
Andy Lipow, Chủ tịch Lipow Oil Associates, cảnh báo rằng 3,3 triệu thùng dầu xuất khẩu mỗi ngày của Iran có thể ‘sụp đổ’ hoàn toàn do bất ổn chính trị nội bộ, đình công và rủi ro cảng. (Theo CNBC)
