Thị trường gạo châu Á đang chứng kiến một đợt tăng giá mạnh mẽ, chủ yếu do nguồn cung tại Thái Lan và nhiều quốc gia khác bị thắt chặt. Cùng với đó, nguy cơ bùng phát hiện tượng El Niño và những thiệt hại nặng nề do mưa lớn tại Bangladesh càng làm trầm trọng thêm tình hình. Trong bối cảnh này, Ấn Độ vẫn nổi lên là nhà cung cấp gạo với mức giá cạnh tranh nhất trên thị trường.
Cụ thể trong phiên giao dịch ngày 22/5, giá gạo xuất khẩu tại châu Á đã tăng không ngừng. Gạo 5% tấm của Việt Nam neo ở mức 410-415 USD/tấn, trong khi giá gạo Thái Lan dao động từ 440-465 USD/tấn. Với khoảng cách giá ngày càng lớn, nhiều khách hàng đã nhanh chóng chuyển hướng sang mua gạo Ấn Độ, nơi giá chỉ ở mức 336-343 USD/tấn – rẻ hơn đáng kể. Sự chênh lệch giá này đang định hình lại bản đồ thương mại gạo toàn cầu. Dù giá có tăng nhẹ, gạo Ấn Độ vẫn giữ vị thế là lựa chọn hàng đầu cho các quốc gia nhập khẩu ưu tiên giá cả.
Ở Thái Lan và Việt Nam, các nhà kinh doanh gạo cho biết giá tăng không chỉ đến từ nhu cầu thị trường mà còn do nguồn cung ngày càng khan hiếm. Các nhà xuất khẩu Thái Lan thậm chí phải chấp nhận mua gạo với giá cao trên thị trường giao ngay để hoàn thành các hợp đồng đã ký và đảm bảo lịch giao hàng. Việt Nam cũng đang đẩy mạnh ký kết các hợp đồng giao hàng dài hạn, tiêu biểu là thỏa thuận xuất khẩu gạo sang Philippines kéo dài đến tháng 4/2027, làm cho nguồn cung trên thị trường càng thêm eo hẹp.
Những rủi ro về thời tiết đang phủ bóng đen lên thị trường. Theo Trung tâm Dự báo Khí hậu Mỹ, khả năng El Niño hình thành từ tháng 5 đến tháng 7/2026 đã tăng lên đáng báo động, đạt 82%. Các nhà giao dịch Thái Lan bày tỏ lo ngại sâu sắc rằng El Niño có thể gây sụt giảm nghiêm trọng sản lượng vụ mùa kế tiếp. Thêm vào đó, Bangladesh cũng vừa báo cáo những thiệt hại lớn từ các trận mưa trái mùa, minh chứng cho việc bất kỳ cú sốc nguồn cung nào trong khu vực cũng có thể đẩy giá gạo lên cao đột biến.
Đà tăng giá tại Thái Lan không chỉ đơn thuần là do nhu cầu mua mới. Thực tế, nhiều nhà xuất khẩu đã ký hợp đồng với giá cố định từ trước, buộc họ phải tiếp tục mua gạo để giao hàng dù giá thị trường đã leo thang. Tình trạng này khiến giá xuất khẩu duy trì ở mức cao và dễ biến động, trong khi các khách hàng mới dần chuyển hướng sang những nguồn cung có giá tốt hơn từ Ấn Độ. Lo ngại về sản lượng sụt giảm thường thúc đẩy các nhà nhập khẩu tăng cường mua dự trữ sớm. Trước nguy cơ El Niño ngày càng lớn và vụ thu hoạch mới của Thái Lan đang bị giám sát chặt chẽ, các nhà nhập khẩu và bán buôn đang có xu hướng tích trữ hàng hóa để đề phòng những diễn biến bất lợi. Hành động này có thể gây ra những biến động giá khó lường tại các quốc gia nhập khẩu, ngay cả khi chưa có tình trạng thiếu hụt nguồn cung thực sự.
Báo cáo Triển vọng Gạo của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) công bố đầu tháng 5/2026 dự báo sản lượng gạo toàn cầu niên vụ 2026/27 sẽ đạt 537,8 triệu tấn gạo xay xát, giảm 5 triệu tấn so với năm trước. Ấn Độ được kỳ vọng tiếp tục giữ vững vị thế là nhà sản xuất gạo lớn nhất thế giới, vượt qua Trung Quốc năm thứ ba liên tiếp. Đồng thời, thương mại gạo toàn cầu được dự báo sẽ thiết lập kỷ lục mới trong năm 2027.
Dự báo xuất khẩu gạo toàn cầu năm 2027 sẽ tăng thêm 1,8 triệu tấn, đạt mức cao kỷ lục 63,1 triệu tấn, đánh dấu năm tăng trưởng thứ ba liên tiếp. Ấn Độ tiếp tục được dự báo là nhà xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới với 25 triệu tấn, chiếm khoảng 40% tổng thương mại gạo toàn cầu, nhờ nguồn cung dồi dào và giá cả cạnh tranh. Việt Nam và Thái Lan, hai \
