Khi nắng nóng đổ lửa, cảm giác được nhâm nhi một ly trà sữa mát lạnh, một lon nước ngọt có ga sảng khoái hay ly trà trái cây ngọt dịu thật khó cưỡng. Nhiều người xem đây là ‘cứu tinh’ để giải nhiệt tức thì sau khi ra ngoài trời, vận động nhiều hoặc làm việc trong môi trường oi bức. Tuy nhiên, đằng sau sự hấp dẫn ấy lại là một mối nguy hại thầm lặng mà ít ai ngờ tới.
Theo ThS.BS Dương Thị Phượng, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đại học Y Dược – cơ sở Linh Đàm, vị ngọt và cảm giác mát lạnh trong các đồ uống này khiến chúng ta uống nhanh, uống nhiều và có xu hướng muốn uống thêm. Đây chính là điểm cần cảnh giác, bởi hầu hết các loại đồ uống giải khát ‘phổ biến’ này đều chứa lượng đường và năng lượng rất cao. Nếu biến chúng thành thức uống thường xuyên, thay thế nước lọc, cơ thể sẽ dễ dàng nạp dư năng lượng, dẫn đến nguy cơ thừa cân, béo phì, rối loạn chuyển hóa và đái tháo đường type 2 về lâu dài.
Chuyên gia cũng giải thích rằng cảm giác ‘thèm ngọt’ khi trời nóng là do cơ thể mất nước và điện giải qua mồ hôi. Tuy nhiên, điều đáng nói là cơ thể thường chỉ báo hiệu khát khi đã thiếu nước rõ rệt. Thay vì chủ động uống nước đều đặn, nhiều người lại chờ đến khi ‘quá khát’ mới tìm đến những đồ uống ngọt để giải khát nhanh, vô tình làm tăng lượng đường nạp vào.
**Càng uống nước ngọt, càng dễ ‘khát’ và gan thận càng ‘kêu cứu’**
Fructose, một loại đường phổ biến trong nhiều đồ uống ngọt, có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình chuyển hóa tại gan nếu tiêu thụ quá mức. Điều này thúc đẩy quá trình tạo mỡ ở gan, làm tăng gánh nặng chuyển hóa và tiềm ẩn nguy cơ gan nhiễm mỡ không do rượu. BS Phượng cảnh báo rằng việc lạm dụng đồ uống nhiều đường còn làm tăng đề kháng insulin, kéo theo nguy cơ thừa cân, béo phì, bệnh gan và tiểu đường.
Vì vậy, trong những ngày nắng nóng đỉnh điểm, việc chủ động uống nước lọc đều đặn, không chờ đến khi khát khô cổ, là điều cực kỳ quan trọng. Trà sữa, nước ngọt, trà chanh hay trà trái cây pha sẵn chỉ nên là thức uống ‘thỉnh thoảng’, tuyệt đối không nên coi là nguồn bù nước chính cho cơ thể.
**Dấu hiệu ‘quá tải’ và cách giải nhiệt thông minh**
Nếu cơ thể không được bổ sung đủ nước trong điều kiện nắng nóng kéo dài, bạn có thể nhận thấy các dấu hiệu cảnh báo như khát liên tục, khô miệng, mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, tiểu ít hoặc nước tiểu có màu sẫm. Ở mức độ nghiêm trọng hơn, có thể xuất hiện chuột rút, vã mồ hôi nhiều, cảm giác lả đi, thậm chí là sốc nhiệt.
Những người thường xuyên uống nước ngọt, bia, trà sữa nhưng lại ít uống nước lọc càng dễ gặp phải tình trạng này. Dù mang lại cảm giác dễ chịu tức thời, các đồ uống này không cung cấp đủ nước và điện giải cần thiết cho cơ thể.
Để giải nhiệt đúng cách, hãy ưu tiên bổ sung khoảng 35-40 ml nước/kg cân nặng mỗi ngày (tùy theo mức độ vận động và môi trường). Nước lọc là lựa chọn số một. Ngoài ra, bạn có thể dùng thêm nước dừa hoặc nước trái cây ít đường để bổ sung điện giải tự nhiên. Thêm vài lát cam, chanh, bưởi vào nước uống cũng là cách tuyệt vời để tăng hương vị và vitamin mà không tăng đáng kể lượng đường. ThS.BS Dương Thị Phượng nhấn mạnh: \
