Gã khổng lồ xe điện Tesla đang đối mặt với một cơn sóng thần pháp lý chưa từng có tại Mỹ. Theo thông tin từ Electrek, hãng đang bị cuốn vào ít nhất 21 vụ kiện riêng lẻ, trải dài trên 7 hạng mục khác nhau. Ước tính tổng thiệt hại tài chính tiềm tàng có thể lên tới con số khổng lồ, từ 2,7 tỷ USD đến 14,5 tỷ USD. Các cáo buộc nghiêm trọng bao gồm từ những vụ tử vong thương tâm liên quan đến hệ thống Autopilot, đến các vụ gian lận chứng khoán và cả bê bối phân biệt chủng tộc. Đây là cuộc chiến pháp lý gay gắt, bao gồm cả những vụ kiện tập thể và cá nhân.
Chiến Thuật Pháp Lý Cứng Rắn Của Tesla Đang Sụp Đổ?
CEO Elon Musk dường như đã nhìn thấy trước viễn cảnh này. Vào tháng 5/2022, ông từng tuyên bố Tesla sẽ thành lập một bộ phận pháp lý nội bộ để chủ động khởi kiện và bảo vệ quyền lợi của mình. Đến năm 2023, Brian Jazaeri được mời về từ Morgan Lewis & Bockius để điều hành bộ phận này. Tuy nhiên, vị trí cố vấn pháp lý tại Tesla lại là một ‘chiếc ghế nóng’, thường xuyên thay đổi nhân sự, cho thấy hãng đang gặp khó khăn trong việc giữ chân những chuyên gia pháp lý lâu dài.
Chiến lược pháp lý ban đầu của Tesla dựa trên lập luận rằng những tuyên bố công khai của Elon Musk về Autopilot và Full Self-Driving (FSD) chỉ là ‘sự thổi phồng của hãng’. Các luật sư đã nhiều lần đưa ra trước tòa rằng những lời lẽ đó không nên được coi là lời hứa nghiêm túc, mà chỉ là những biểu hiện mơ hồ về sự lạc quan của công ty, không thể kiểm chứng một cách khách quan. Trong một vụ kiện gian lận cổ đông, luật sư của Tesla đã mạnh mẽ bảo vệ rằng các câu nói như ‘an toàn là trên hết’, xe Tesla ‘an toàn đến mức khó tin’ hay Autopilot ‘siêu phàm’ chỉ là những lời quảng cáo quá mức, những mỹ từ mà không một người bình thường nào nên tin tưởng. Elon Musk từng ăn mừng khi một thẩm phán California bác bỏ vụ kiện này vào tháng 10/2024 dựa trên lý lẽ tương tự.
Thế nhưng, bức tường phòng thủ dựa trên ‘lời quảng cáo thổi phồng’ này đã bắt đầu sụp đổ kể từ đó. Điển hình là vào tháng 8/2025, bồi thẩm đoàn tại Miami đã thẳng thừng bác bỏ lập luận này trong vụ kiện Benavides chống lại Tesla. Họ phán quyết rằng Tesla phải chịu 33% trách nhiệm cho vụ tai nạn chết người liên quan đến Autopilot vào năm 2019 và buộc hãng phải bồi thường 243 triệu USD, trong đó có 200 triệu USD tiền phạt. Luật sư nguyên đơn, Brett Schreiber, đã chỉ ra rằng Musk đã biến công chúng thành ‘những người thử nghiệm beta chưa đăng ký’, và bồi thẩm đoàn hoàn toàn đồng tình. Đáng chú ý, Tesla đã từ chối đề nghị dàn xếp trị giá 60 triệu USD trước khi phiên tòa diễn ra. Tuy nhiên, phán quyết cuối cùng lại đưa ra một con số gấp bốn lần so với mức dàn xếp đó. Để phản đối phán quyết này, Tesla đã phải thuê Gibson Dunn – một trong những công ty luật đắt đỏ nhất nước Mỹ. Họ lập luận rằng phán quyết ‘đi ngược lại luật bồi thường thiệt hại cơ bản của Florida, quy định về thủ tục tố tụng công bằng và lẽ thường’. Tuy nhiên, vào tháng 2 vừa qua, Thẩm phán Beth Bloom đã bác bỏ tất cả các lập luận của Tesla, khẳng định bằng chứng tại phiên tòa hoàn toàn ủng hộ phán quyết ban đầu. Kể từ phán quyết mang tính bước ngoặt đó, Tesla đã bắt đầu thay đổi chiến lược. Hãng đã âm thầm dàn xếp ít nhất 4 vụ kiện tai nạn Autopilot khác để tránh phải đối mặt với một bồi thẩm đoàn mới, bao gồm cả một vụ kiện liên quan đến cái chết của một thiếu niên ở California. Điều này cho thấy đội ngũ pháp lý từng rất tự tin và hung hăng của Tesla dường như đã chuyển từ thế tấn công sang thế kiểm soát thiệt hại.
Thống Kê Đáng Sợ: Tai Nạn Autopilot và FSD Bùng Nổ
Phán quyết trong vụ Benavides đã tạo nên một làn sóng chấn động, nhưng điều thực sự đáng lo ngại đối với Tesla nằm ở những con số thống kê đằng sau đó. Dựa trên dữ liệu tổng hợp từ báo cáo của Cơ quan An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NHTSA) và cơ sở dữ liệu TeslaDeaths.com, có khoảng 50 đến 60 vụ tai nạn gây tử vong liên quan đến hệ thống Autopilot hoặc FSD. Đáng chú ý, nhiều vụ việc trong số này xảy ra từ năm 2016 đến 2020 – giai đoạn đầu của Autopilot, trước khi phiên bản beta của FSD được công khai rộng rãi vào cuối năm 2020. Những vụ kiện đang được xử lý hiện nay, như vụ Benavides (tai nạn năm 2019) hay vụ dàn xếp cái chết của kỹ sư Apple Walter Huang vào năm 2018, đều thuộc ‘làn sóng’ đầu tiên này. Khi đó, hệ thống Autopilot có thể kém hiệu quả hơn, nhưng cũng ít được sử dụng hơn so với thời điểm hiện tại, đặc biệt là khi FSD chưa phổ biến rộng rãi.
Số lượng các vụ kiện trong tương lai được dự đoán sẽ còn lớn hơn rất nhiều. Kể từ khi phiên bản beta của FSD được công khai vào cuối năm 2020, các báo cáo tai nạn đã tăng vọt đáng kể. Cuộc điều tra của NHTSA vào tháng 10/2025 đã bao gồm 2,88 triệu xe và ghi nhận 80 lỗi vi phạm giao thông cụ thể liên quan đến hệ thống FSD, bao gồm vượt đèn đỏ, đi sai làn đường, hoặc thậm chí lái xe ngược chiều. Một phân tích kỹ thuật khác, thường là tiền đề cho việc triệu hồi bắt buộc, đã được tiến hành trên 3,2 triệu xe để đánh giá hiệu suất của FSD trong điều kiện tầm nhìn kém như chói nắng hoặc sương mù.
Với tiền lệ từ vụ Benavides, mỗi vụ tai nạn chết người riêng lẻ có thể dẫn đến khoản bồi thường từ 100 triệu đến 300 triệu USD – hoặc một thỏa thuận dàn xếp từ 20 triệu đến 60 triệu USD nếu Tesla muốn tránh đối mặt với bồi thẩm đoàn. Chỉ riêng với hơn 50 vụ tai nạn chết người, tiềm năng gây thiệt hại cho hạng mục Autopilot/FSD đã dao động từ 1 tỷ đến 5 tỷ USD. Và đó mới chỉ là những trường hợp gây tử vong. Hàng trăm vụ kiện khác liên quan đến các tai nạn không gây chết người của Autopilot và FSD vẫn đang chờ xử lý, tất cả đều được củng cố bởi tiền lệ từ phán quyết Benavides. Mặc dù các vụ kiện tai nạn thường thu hút sự chú ý của dư luận, nhưng những vụ kiện tập thể liên quan đến lời hứa tiếp thị về xe tự lái của Tesla cũng có thể gây ra những hậu quả không kém phần nghiêm trọng.
Lời Hứa ‘Tự Lái Hoàn Toàn’: Hợp Đồng Hàng Tỷ Đô La Đứng Trên Bờ Vực Đổ Vỡ
Vào tháng 8/2025, một vụ kiện tập thể tại California đã được khởi xướng bởi những khách hàng mua gói FSD của Tesla, dựa trên cáo buộc rằng hãng đã tiếp thị gây hiểu nhầm. Tòa án đã chấp nhận khả năng hoàn tiền đầy đủ cho các thiệt hại. Điều này có nghĩa là các thành viên trong vụ kiện có thể đòi lại toàn bộ số tiền từ 5.000 đến 15.000 USD (hoặc hơn) mà họ đã chi trả cho gói FSD, nếu chứng minh được thông tin sai lệch. Với hàng trăm nghìn khách hàng đã mua gói FSD, ngay cả khi vụ kiện tập thể này chỉ giới hạn ở California, tổng số tiền bồi thường vẫn có thể lên tới hàng trăm triệu USD.
Cáo Buộc Gian Lận Chứng Khoán và Bê Bối Phân Biệt Chủng Tộc: Những Điểm Đen Khác
Tháng 8/2025 chứng kiến các cổ đông đệ đơn kiện Tesla vì tội gian lận chứng khoán. Họ cáo buộc Tesla và Elon Musk đã thổi phồng giá cổ phiếu bằng cách che giấu những rủi ro đáng kể của công nghệ tự lái, đặc biệt là liên quan đến chương trình Robotaxi đầy tham vọng. Nguyên nhân của vụ kiện này xuất phát từ những thử nghiệm Robotaxi ban đầu thất bại thảm hại vào cuối tháng 6/2025. Các phương tiện được báo cáo là đã chạy quá tốc độ, phanh gấp đột ngột, lao lên vỉa hè, đi sai làn đường và thậm chí trả khách xuống giữa đường nhiều lần. Sau những sự cố này, giá cổ phiếu của Tesla đã lao dốc không phanh. Nếu vụ kiện được chấp thuận và chỉ một phần nhỏ trong hàng chục tỷ USD giá trị cổ phiếu bị giảm được quy kết do hành vi gian lận, thì mức bồi thường thực tế có thể nằm trong khoảng từ 1 tỷ đến 5 tỷ USD.
Vụ kiện phân biệt chủng tộc Vaughn kiện Tesla ban đầu bao gồm khoảng 5.977 nhân viên da màu. Vụ việc đã bị hủy bỏ về mặt thủ tục vào cuối năm 2025, khi các luật sư không thể tìm đủ 200 thành viên trong nhóm sẵn sàng ra làm chứng. Tuy nhiên, đây không phải là dấu chấm hết mà là một sự chuyển hướng chiến lược. Các luật sư của nguyên đơn đã nhanh chóng đệ trình hơn 500 vụ kiện riêng lẻ và dự kiến sẽ tiếp tục nộp tổng cộng hơn 900 vụ. Mỗi vụ kiện sẽ được xét xử độc lập, nhưng tổng chi phí tiềm tàng là vô cùng lớn: ngay cả với mức bồi thường khiêm tốn từ 500.000 USD đến 2 triệu USD cho mỗi nguyên đơn, tổng số tiền có thể lên tới từ 200 triệu USD đến 1,2 tỷ USD. Ngoài ra, các vụ kiện còn lại bao gồm nhiều vấn đề khác như lỗi xe, gian lận người tiêu dùng, chống độc quyền và các cuộc điều tra từ cơ quan quản lý.
Bài viết của Mỹ Anh (theo Electrek)
