Trong nhiều thập kỷ qua, sự phát triển nóng của ngành nông nghiệp đã để lại gánh nặng lên môi trường đất, nước và sức khỏe con người, đặc biệt là việc lạm dụng phân bón vô cơ và thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Đồng thời, quá trình đô thị hóa thần tốc cũng khiến quỹ đất nông nghiệp của Hà Nội ngày càng thu hẹp.
Giờ đây, bài toán trọng tâm của nông nghiệp Thủ đô không còn là chạy theo sản lượng bằng mọi giá, mà là làm thế nào để tối ưu hóa giá trị trên từng mét vuông đất, đồng thời bảo vệ và phục hồi hệ sinh thái tự nhiên.
Vì lẽ đó, sự chuyển mình từ “nông nghiệp nâu” – chú trọng số lượng và tiêu hao tài nguyên – sang “nông nghiệp xanh” – đề cao chất lượng và bảo vệ môi trường – đã trở thành xu thế tất yếu và cấp bách.
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ XVII cùng định hướng phát triển Thủ đô đến năm 2030 đã khẳng định rõ ràng: Nông nghiệp Hà Nội phải tiên phong theo hướng sinh thái, ứng dụng công nghệ cao và phát triển chuỗi giá trị toàn diện.
Cốt lõi của mô hình nông nghiệp sinh thái kết hợp kinh tế tuần hoàn nằm ở nguyên lý “không phát thải”. Theo đó, mọi đầu ra của một quá trình sản xuất sẽ trở thành đầu vào cho một quá trình khác, tạo nên một chu trình khép kín và bền vững.
Thực tế sinh động tại các xã Đan Phượng, Ba Vì, Sóc Sơn hay Thanh Oai đã cho thấy sự nở rộ của nhiều mô hình kinh tế tuần hoàn mang lại hiệu quả kép. Những phế phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ, thân cây ngô không còn bị đốt bỏ gây ô nhiễm khói bụi mà được thu gom để sản xuất giá thể trồng nấm, hoặc ủ chua làm thức ăn bổ dưỡng cho gia súc.
Chất thải chăn nuôi cũng được xử lý thông qua hệ thống biogas, chuyển hóa thành khí đốt sinh hoạt, hoặc dùng để nuôi trùn quế, tạo ra phân bón hữu cơ vi sinh chất lượng cao để bón ngược lại cho các vườn rau, cây ăn quả, hoàn thiện chu trình khép kín.
Điển hình là vùng chăn nuôi bò sữa trọng điểm tại xã Minh Châu. Việc kết hợp trồng cỏ, chăn nuôi và xử lý chất thải thành phân bón hữu cơ đã giúp các trang trại tiết kiệm hàng trăm triệu đồng chi phí vật tư mỗi năm, đồng thời giải quyết dứt điểm vấn đề ô nhiễm môi trường nông thôn. Vòng tuần hoàn này đang thực sự hồi sinh những vùng đất bạc màu, trả lại độ phì nhiêu vốn có và sự trong lành cho nguồn nước.
Ông Cù Văn Kiên, một người dân tại xã Minh Châu, chia sẻ: Ban đầu, gia đình ông chủ yếu dùng cỏ khô làm thức ăn khi mở rộng đàn gia súc, nhưng việc trồng cỏ còn hạn chế và phụ thuộc thời vụ. Giờ đây, phương pháp ủ chua ngô sinh khối đã mang lại sự đa dạng thức ăn, nâng cao dinh dưỡng cho vật nuôi, đồng thời tiết kiệm công sức và chi phí đáng kể cho bà con nông dân. Việc này còn giúp tận dụng hiệu quả nhiều phụ phẩm nông nghiệp, góp phần bảo vệ môi trường.
Sự thay đổi căn bản trong phương thức sản xuất đã kéo theo sự thăng hạng vượt bậc về chất lượng nông sản Thủ đô. Hàng triệu người tiêu dùng tại khu vực nội thành Hà Nội sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn cho những sản phẩm có truy xuất nguồn gốc rõ ràng, đạt chứng nhận hữu cơ, VietGAP hay GlobalGAP.
Nông sản sinh thái từ các vùng ngoại thành đang đáp ứng hoàn hảo nhu cầu khắt khe này. Các sản phẩm “tinh túy” như rau an toàn Vân Nội, bưởi Diễn tôm vàng Đan Phượng, hay thịt lợn sinh học thảo dược đang dần chiếm lĩnh các kệ hàng trong hệ thống siêu thị cao cấp và cửa hàng thực phẩm sạch. Đặc biệt, thông qua Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), Hà Nội đã xây dựng hàng ngàn sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, được bảo chứng về chất lượng và độ an toàn.
Việc ứng dụng tem nhãn thông minh, mã QR truy xuất nguồn gốc, cùng nhật ký canh tác chi tiết cho từng luống rau, đàn lợn đã củng cố vững chắc niềm tin nơi người tiêu dùng. Nhờ đó, giá trị gia tăng của nông sản sinh thái thường cao hơn từ 20-30%, thậm chí gấp đôi so với nông sản canh tác truyền thống, mang lại thu nhập ổn định và cuộc sống sung túc hơn cho người nông dân.
Sự nở rộ của các mô hình nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn tại Hà Nội trong năm 2026 mang đậm dấu ấn định hướng và hỗ trợ mạnh mẽ từ chính quyền thành phố. Thành ủy và UBND thành phố đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách đặc thù nhằm “tiếp sức” cho doanh nghiệp, hợp tác xã và bà con nông dân. Từ hỗ trợ vốn vay ưu đãi, chuyển giao công nghệ sinh học tiên tiến đến hỗ trợ chi phí tư vấn chứng nhận tiêu chuẩn chất lượng và xúc tiến thương mại, kết nối cung – cầu hiệu quả.
Đồng thời, các trung tâm đổi mới sáng tạo nông nghiệp, các khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao cũng đang được thành phố quy hoạch và đẩy mạnh đầu tư, tạo thành “vườn ươm” lý tưởng cho những ý tưởng khởi nghiệp nông nghiệp xanh đầy tiềm năng.
Nông nghiệp ngoại thành Hà Nội đang vững bước trên một con đường đầy hứa hẹn. Chuyển đổi sang nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn không chỉ đơn thuần là câu chuyện về năng suất hay lợi nhuận, mà còn là một hành trình đánh thức và nuôi dưỡng sự sống bền bỉ từ đất đai.
Mỗi trang trại tuần hoàn, mỗi cánh đồng hữu cơ được hình thành ở vùng ven đô chính là những mảnh ghép quan trọng, tạo nên “vành đai xanh” sinh thái khổng lồ, ôm trọn và thanh lọc bầu không khí cho khu vực nội đô sầm uất, góp phần kiến tạo môi trường sống trong lành hơn.
Bằng quyết tâm sắt đá của chính quyền, sự nhạy bén, tiên phong của doanh nghiệp và tinh thần cần cù, sáng tạo của người nông dân, kinh tế nông nghiệp Thủ đô đang bứt phá mạnh mẽ, đóng góp quan trọng vào tiến trình xây dựng một Thủ đô xanh, phát triển hài hòa và bền vững.
