Từng được ca ngợi là ‘cỗ máy in tiền’ siêu lợi nhuận, Meta Platforms của Mark Zuckerberg đang đứng trước một nghịch lý tài chính đáng báo động. Công ty này hiện phải liên tục vay mượn hàng chục tỷ USD để cấp vốn cho các trung tâm dữ liệu mới, với khoản nợ trên bảng cân đối kế toán đã tăng gấp đôi chỉ trong năm qua, chạm mốc 58,7 tỷ USD.
Điều đáng chú ý là, dù Meta thực sự đã tạo ra hàng chục tỷ USD tiền mặt trong năm qua, phần lớn số tiền đó đã bị ‘bốc hơi’ bởi các chi phí liên quan đến lương thưởng bằng cổ phiếu cho nhân viên. Các khoản này không chỉ bao gồm hàng tỷ USD tiền thuế khấu trừ khi trao thưởng cổ phiếu, mà còn cả hàng tỷ USD dùng để mua lại cổ phiếu nhằm bù đắp sự pha loãng từ hoạt động này.
Con số 58,7 tỷ USD mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Sổ sách của Meta hiện chưa phản ánh khoản nợ khổng lồ liên quan đến dự án trung tâm dữ liệu trị giá 27 tỷ USD đang trong quá trình xây dựng. Với các nhà đầu tư, điều này đặt ra một bài toán định giá đau đầu. Cổ phiếu Meta, với vốn hóa thị trường khoảng 1,66 nghìn tỷ USD, đã có vẻ đắt đỏ khi giao dịch ở mức 38 lần dòng tiền tự do dự kiến năm 2025. Tuy nhiên, nếu tính toán đầy đủ các chi phí tiền mặt liên quan đến lương thưởng cổ phiếu vào dòng tiền tự do, tỷ lệ này sẽ ‘nhảy vọt’ lên hơn 1.000 lần.
Trong khi các ‘ông lớn’ công nghệ khác như Alphabet, Microsoft hay Nvidia cũng có chi phí lương thưởng cổ phiếu, mức độ của họ thấp hơn nhiều so với Meta khi xét theo tỷ lệ so với dòng tiền tự do. Dòng tiền tự do là một chỉ số cực kỳ quan trọng, thể hiện lượng tiền mặt còn lại để tái đầu tư, thưởng cho cổ đông hoặc trả nợ.
Trên lý thuyết, hoạt động kinh doanh cốt lõi của Meta được cho là đủ sức tài trợ cho chương trình đầu tư hạ tầng AI khổng lồ, với 43,6 tỷ USD dòng tiền tự do báo cáo năm 2025. Tuy nhiên, trên thực tế, các chi phí tiền mặt trực tiếp liên quan đến cổ phiếu thưởng đã ‘nuốt chửng’ tới 42 tỷ USD, tương đương 96% dòng tiền tự do năm ngoái. Thêm vào đó, Meta còn chi ước tính 23,6 tỷ USD để mua lại cổ phiếu.
Nhìn chung, tiền mặt đang liên tục rời khỏi Meta, với phần lớn lợi ích từ dòng tiền tự do rơi vào tay nhân viên và lãnh đạo. Các cổ đông hiện phải cân nhắc kỹ lưỡng về thời gian ‘cơn sốt’ đầu tư AI này sẽ kéo dài, khi công ty ngày càng phụ thuộc vào vay nợ để nuôi dưỡng những tham vọng lớn lao.
Meta đang lao vào một trong những giai đoạn đầu tư mạnh mẽ nhất lịch sử, đổ hàng chục tỷ USD vào trí tuệ nhân tạo (AI). Từ một nền tảng mạng xã hội, công ty đang chuyển mình thành một ‘cỗ máy hạ tầng tính toán’ khổng lồ phục vụ cuộc đua AI toàn cầu. Hãng dự kiến chi hơn 60–70 tỷ USD trong năm 2025, chủ yếu dành cho xây dựng trung tâm dữ liệu và hạ tầng cho các mô hình AI thế hệ mới.
CEO Mark Zuckerberg đã nhiều lần nhấn mạnh AI là ưu tiên chiến lược hàng đầu, đặc biệt sau thành công ban đầu của dòng mô hình mã nguồn mở Llama. Meta đang chạy đua để tăng cường công suất tính toán, mua sắm số lượng lớn chip xử lý đồ họa (GPU) tiên tiến, nhằm cạnh tranh trực tiếp với Microsoft và Google.
Các chuyên gia nhận định, chiến lược chi mạnh tay này là một canh bạc lớn. Mặc dù doanh thu quảng cáo vẫn là nguồn thu chính, Meta đang chấp nhận hy sinh dòng tiền ngắn hạn để xây dựng lợi thế công nghệ dài hạn. Tuy nhiên, chi phí đầu tư khổng lồ này cũng đặt ra câu hỏi lớn về tính bền vững, nhất là khi Meta đã tăng cường vay nợ để tài trợ cho các dự án.
Reuters nhận định, nếu AI mang lại các sản phẩm thương mại hóa thành công, từ trợ lý ảo đến công cụ quảng cáo thông minh hơn, khoản đầu tư này có thể củng cố vị thế dẫn đầu của Meta trong thập kỷ tới. Ngược lại, nếu hiệu quả thương mại không đạt như kỳ vọng, gánh nặng chi phí hạ tầng có thể gây áp lực nghiêm trọng lên lợi nhuận của công ty.
