Những ngày cuối đời, Khổng Minh đối mặt với kỳ phùng địch thủ Tư Mã Ý của Tào Ngụy. Dù nhiều lần nắm chắc phần thắng, ông lại thất bại đầy tiếc nuối vì một trận mưa bất chợt. Sức lực cạn kiệt, Gia Cát Lượng biết thời khắc của mình đã điểm.
Theo Tam Quốc Diễn Nghĩa, trước khi trút hơi thở cuối cùng, Gia Cát Lượng đã viết sẵn di chúc và gọi các tướng Khương Nghĩa, Khương Duy đến dặn dò cặn kẽ. Mệnh lệnh quan trọng nhất là sau khi ông mất, tuyệt đối không được vội vã tổ chức tang lễ. Thi thể ông phải được đặt ngồi trên một bàn thờ lớn, trong miệng ngậm 7 hạt gạo, dưới chân thắp một ngọn đèn sáng. Quân lính phải giữ vẻ yên ổn như thường, không được than khóc, đau buồn.
Gia Cát Lượng giải thích: \
Lời Trăn Trối Cuối Cùng Của Gia Cát Lượng: Vì Sao 7 Hạt Gạo Lại Nắm Giữ Bí Mật Về Kế Sách Khiến Tư Mã Ý Khiếp Đảm?
