Tại ‘Phòng trà của bà’, mỗi sáng thứ Năm lúc 10 giờ, khoảng 5 cụ bà từ 80-90 tuổi, dù mắc chứng sa sút trí tuệ, lại hăng say bắt đầu một ngày làm việc ý nghĩa. Sau bài tập thể dục nhẹ, họ vào bếp giã thịt heo chiên xù, thái bắp cải thành sợi, chuẩn bị những món ăn ngon. Bà Masako Taniguchi, 85 tuổi, với kinh nghiệm dày dặn từ những nhà hàng và quán ăn đêm xưa, đảm nhận vai trò bếp trưởng và là ‘gương mặt đại diện’ của quán. Nụ cười rạng rỡ luôn nở trên môi bà khi tiễn khách ra về, và lời khen ‘ngon lắm’ chính là phần thưởng lớn nhất cho nỗ lực của bà.
Mô hình quán trà này được Công ty Ukiha no Takara (TP Ukiha, tỉnh Fukuoka) thành lập vào năm 2019. Ông Mitsuru Okuma, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành 45 tuổi, chia sẻ tầm nhìn của công ty: biến những kỹ năng sống tích lũy cả đời của người cao tuổi như nấu nướng, phục vụ, may vá… thành công việc được trả lương. Mục tiêu là giúp người lớn tuổi, bao gồm cả những người mắc chứng sa sút trí tuệ, trở thành trung tâm của kinh tế địa phương.
Ông Okuma giải thích động lực phía sau ý tưởng này: ‘Tôi thường nghe họ nói những câu như ‘chúng tôi không sống được chỉ với lương hưu’ hay ‘chúng tôi không ra ngoài vì không có xe hay không có tiền’. Việc người cao tuổi kiếm được tiền và chi tiêu tại địa phương sẽ tạo ra những cộng đồng khu vực năng động.’
Trong bối cảnh cơ hội việc làm vô cùng khan hiếm cho người trên 75 tuổi tại Nhật Bản, bất kể họ vẫn còn động lực và khả năng làm việc, Ukiha no Takara đã ký hợp đồng với khoảng 50 người cao tuổi, chủ yếu là phụ nữ. Công ty tập trung vào lĩnh vực ăn uống và may mặc, vận hành nhiều quán cà phê ở Fukuoka và bán quần monpe truyền thống cùng khoai lang sấy khô qua mạng. Ông Okuma khẳng định: ‘Mô hình ‘Bà kinh doanh’ không phải là phúc lợi xã hội, mà là trao cơ hội.’
Thành công của mô hình này đang lan rộng. Cô Moe Oga, 29 tuổi, đã lấy cảm hứng để mở ‘Quán bar của bà’ ở tỉnh Wakayama cho bà mình, người từng quản lý một quán ăn nhỏ nhưng phải đóng cửa do đại dịch COVID-19 và sau đó mắc chứng sa sút trí tuệ. Oga mong muốn tạo ra một không gian để các thế hệ giao lưu và truyền cảm hứng cho nhau. Thậm chí, một ‘Quán cà phê của bà’ khác dự kiến sẽ khai trương vào tháng 3 tới tại tỉnh Kumamoto. Bà Yukiko Tsukamoto, 51 tuổi, quản lý một cơ sở hỗ trợ người cao tuổi ở Kumamoto, xúc động kể lại rằng những cụ ông, cụ bà tại đây đã trẻ trung hơn hẳn khi được tập dượt trông nom một quầy hàng tại lễ hội hồi tháng 10 năm ngoái.
Phòng Trà ‘Bà Kinh Doanh’: Khi Kinh Nghiệm Sống Nở Hoa Cùng Nụ Cười Tuổi Xế Chiều Ở Nhật Bản
