Trong một động thái đầy khó khăn, Nga đã buộc phải áp dụng mức chiết khấu khổng lồ cho các lô dầu thô xuất khẩu sang Ấn Độ. Một số giao dịch gần đây chứng kiến dầu Nga được bán với giá chỉ từ 22-25 USD mỗi thùng – một mức giá ‘rẻ như cho’ khi Moscow đang vật lộn giữ chân những khách hàng thân thiết trước các lệnh trừng phạt ngày càng gay gắt từ phía Mỹ.
Theo tiết lộ của một cựu giám đốc điều hành cấp cao ngành năng lượng Nga trên tờ Financial Times (FT), sự cứng rắn của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đẩy các nhà xuất khẩu Nga vào chân tường. Các nhà máy lọc dầu Ấn Độ thậm chí đã bắt đầu từ chối một số lô hàng, buộc Nga phải ‘đại hạ giá’ sâu hơn nữa để giải phóng lượng dầu tồn kho khổng lồ.
Đáng kinh ngạc, mức chiết khấu dành cho dầu thô Urals của Nga đôi khi đã vượt qua ngưỡng 25 USD mỗi thùng. Thậm chí, với những lô hàng đặc biệt, con số này có thể vọt lên gần 40 USD – một khoản giảm giá chưa từng có tiền lệ.
Dữ liệu chính thức từ Bộ Phát triển Kinh tế Nga, được The Moscow Times trích dẫn, vẽ nên một bức tranh ảm đạm: giá xuất khẩu trung bình của dầu thô Urals đã lao dốc xuống còn 39 USD/thùng vào tháng 12, đánh dấu mức thấp nhất kể từ đỉnh điểm của đại dịch COVID-19.
Bước sang tháng 1, đà giảm giá vẫn tiếp diễn, đẩy giá xuống chỉ còn 34-36 USD vào giữa tháng, trước khi có dấu hiệu phục hồi yếu ớt lên 36-38 USD vào những ngày cuối tháng.
Nguồn tin của FT cũng tiết lộ một viễn cảnh đáng lo ngại: ‘Nếu Mỹ tiếp tục siết chặt các vòng trừng phạt, con đường duy nhất để chúng tôi xuất khẩu dầu sẽ là qua đường ống.’ Để hình dung mức độ nghiêm trọng, phải quay ngược về năm 2003, tức là hơn hai thập kỷ trước (chưa kể giai đoạn đại dịch 2020), Nga mới từng bán dầu với mức giá ‘cực sốc’ 22-25 USD/thùng như hiện nay.
Mặc dù Ấn Độ từng là ‘khách sộp’, nhập khẩu hơn 2 triệu thùng dầu Nga mỗi ngày ở thời kỳ đỉnh cao, nhưng đến tháng 12 vừa qua, con số này đã giảm xuống còn khoảng 1,3 triệu thùng/ngày. Tuy vậy, lượng nhập khẩu này vẫn cao hơn đáng kể so với mức trung bình trước khi xung đột Nga-Ukraine bùng nổ. Các chuyên gia phân tích dự đoán, trong tương lai gần, Ấn Độ nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì lượng mua dầu Nga ở mức hiện tại.
Không phủ nhận, Ấn Độ đã rất chủ động trong việc đa dạng hóa nguồn cung, với số lượng quốc gia xuất khẩu dầu cho nước này tăng từ 27 lên 41 chỉ trong vài năm. Tuy nhiên, việc mở rộng đối tác không có nghĩa là họ sẽ quay lưng với những nguồn cung ‘hời’ nhất. Với nhu cầu nhiên liệu trong nước không ngừng tăng, việc Ấn Độ từ bỏ hoàn toàn dầu giá rẻ của Nga dường như là điều bất khả thi, trừ khi có một biến cố địa chính trị lớn xảy ra.
Tình hình càng thêm tồi tệ khi sản lượng dầu mỏ của Nga trong năm 2025 dự kiến chỉ đạt 512 triệu tấn – mức thấp nhất kể từ năm 2009 (khi đó Nga sản xuất 494,2 triệu tấn). Ngay cả trong giai đoạn đại dịch COVID-19 năm 2020, sản lượng vẫn cao hơn một chút, đạt 512,7 triệu tấn, cho thấy sự sụt giảm đáng báo động.
Tình cảnh khó khăn của ngành dầu mỏ Nga còn được phản ánh qua việc Lukoil, nhà sản xuất dầu tư nhân lớn nhất nước này, đã phải cầu cứu chính phủ hỗ trợ ngân sách. Nguyên nhân là do giá dầu thô Nga đã giảm sốc, hiện đang được bán với mức chiết khấu gần 50% so với giá chuẩn toàn cầu – một con số khiến bất kỳ nhà sản xuất nào cũng phải ‘choáng váng’.
Không chỉ chịu sức ép từ trừng phạt, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu và cơ sở hạ tầng năng lượng ở miền Tây Nga đã giáng một đòn mạnh vào khả năng lọc dầu của nước này. Hậu quả kép là công suất lọc và dự trữ dầu giảm sút, đồng thời đẩy Nga vào tình thế phải xuất khẩu dầu thô một cách cấp bách, do kho chứa và nhà máy lọc dầu trong nước không thể đáp ứng đủ.
