Chỉ với hai dòng tin nhắn ngắn ngủi từ cô giáo chủ nhiệm: ‘Cô xin thông báo lại, sang học kỳ 2 sẽ dừng không học các môn STEM và tiếng Anh nữa. Các bạn sẽ đăng ký tham gia câu lạc bộ sau ạ!’, một cuộc ‘nội chiến’ thực sự đã bùng nổ trong nhóm phụ huynh tại TP.HCM. Ai ngờ, quyết định tưởng chừng đơn giản này lại châm ngòi cho những tranh cãi không hồi kết về tương lai giáo dục con em. Người mừng rỡ vì con được giảm tải, người lại tỏ ra tiếc nuối và bức xúc trước sự thay đổi. Điều này một lần nữa đưa vấn đề ‘có nên duy trì các môn học liên kết trong trường học’ trở thành tâm điểm của mọi cuộc tranh luận.
**Phe ủng hộ: ‘Giảm tải là vàng!’**
Nhiều phụ huynh bày tỏ sự đồng tình mạnh mẽ với việc ngừng các môn liên kết, coi đây là một ‘pha cứu thua’ giúp con cái và gia đình bớt gánh nặng. Họ không ngần ngại chỉ ra những bất cập của chương trình hiện tại: chất lượng chưa xứng đáng với kỳ vọng, số tiết ít ỏi, lớp học quá đông, và đội ngũ giáo viên từ các trung tâm liên kết thường không đồng đều về chuyên môn. Một phụ huynh than thở về việc con học tiếng Anh liên kết nhiều năm nhưng vẫn ‘giậm chân tại chỗ’, vốn từ và cấu trúc câu lặp đi lặp lại. ‘Thà tập trung vào 1-2 môn chính, nâng cao chất lượng còn hơn là ôm đồm đủ thứ mà chẳng đâu vào đâu,’ một người thẳng thắn bình luận.
Áp lực lịch học dày đặc cũng là lý do chính đáng khiến nhiều gia đình muốn dừng lại. Một bà mẹ có con học lớp 9 không khỏi xót xa khi kể về lịch trình kín mít của con từ sáng tới tối: từ chương trình chính khóa, STEM, tiếng Anh tăng cường, tiếng Anh bản ngữ, đến các lớp học thêm buổi tối. ‘Con tôi như một cỗ máy, về nhà chỉ biết ngáp dài vì kiệt sức. Thương con lắm mà chẳng biết làm sao,’ chị chia sẻ. Trong bối cảnh học sinh thành phố phải gánh vác quá nhiều kỳ vọng và chương trình học, việc ‘bớt được môn nào hay môn đó’ trở thành một lựa chọn giải tỏa đáng giá cho nhiều gia đình.
**Phe phản đối: ‘Tiếng Anh, STEM là chìa khóa tương lai!’**
Trái ngược hoàn toàn, không ít phụ huynh kịch liệt phản đối việc cắt bỏ đồng loạt các môn liên kết, đặc biệt là tiếng Anh và STEM. Họ nhấn mạnh tầm quan trọng của những môn này trong thời đại công nghệ 4.0 và toàn cầu hóa. ‘Ngoại ngữ không còn là lợi thế mà là điều kiện sống còn,’ một phụ huynh gay gắt. ‘Cạnh tranh bây giờ khác xa thời ông bà, người giỏi tiếng Anh sẽ có cơ hội thăng tiến vượt trội, còn người không có sẽ mãi lẹt đẹt.’
Nhiều người thừa nhận rằng vấn đề không nằm ở bản thân môn học mà ở cách tổ chức và chất lượng. Tiếng Anh trong trường thường nặng ngữ pháp, thiếu thực hành giao tiếp; STEM thì đôi khi biến thành phong trào ‘làm cho có’. Tuy nhiên, thay vì loại bỏ hoàn toàn, tại sao không trao quyền lựa chọn cho phụ huynh? ‘Ai có nhu cầu thì đăng ký, ai không thì tham gia hoạt động khác. Nếu đóng cửa hết, những gia đình muốn con học tiếp sẽ xoay sở ra sao?’, câu hỏi lớn được đặt ra.
**Nhà trường: Vòng xoáy ‘làm dâu trăm họ’ và áp lực giáo dục**
Đứng giữa hai luồng ý kiến trái chiều, nhà trường lâm vào thế ‘tiến thoái lưỡng nan’ quen thuộc: giữ lại thì bị chỉ trích ‘vẽ thêm khoản thu’, bỏ đi thì bị quy kết ‘thiếu tầm nhìn dài hạn’. Thực tế, thiếu sự chỉ đạo thống nhất từ cấp quản lý khiến các trường khó lòng triển khai các mô hình linh hoạt, cá nhân hóa theo nhu cầu đa dạng của từng gia đình.
Cuộc tranh cãi về các môn liên kết thực chất chỉ là bề nổi của một vấn đề sâu xa hơn: áp lực giáo dục đang đè nặng lên cả học sinh lẫn phụ huynh. Một bên lo lắng con quá tải, kiệt sức; bên kia lại sợ con mình bị bỏ lại phía sau, không đủ sức cạnh tranh trong xã hội. Cả hai nỗi lo đều hoàn toàn chính đáng.
**Giải pháp nào cho nền giáo dục đang ‘quá tải’?**
Có lẽ, điều phụ huynh thực sự mong muốn không phải là quyết định ‘giữ’ hay ‘bỏ’ các môn liên kết, mà là sự minh bạch về chất lượng giảng dạy, sự linh hoạt trong lựa chọn, và một lộ trình giáo dục thực sự đặt học sinh làm trung tâm. Thay vì chạy theo phong trào hay cắt giảm cho xong việc, cần có một chiến lược rõ ràng và chất lượng.
Vấn đề chất lượng của các môn liên kết cũng cần được xem xét nghiêm túc. Nhiều nơi liên kết với giáo viên từ các trung tâm bên ngoài nhưng chưa kiểm soát chặt chẽ năng lực sư phạm, kinh nghiệm đứng lớp hay khả năng quản lý học sinh. Khi chất lượng không thuyết phục, việc thu phí hàng tháng sẽ dễ tạo cảm giác ép buộc hơn là được đồng hành. Chỉ khi tiếng nói của phụ huynh được lắng nghe và chương trình học được thiết kế hợp lý hơn, những cuộc tranh cãi gay gắt mới có thể dần lắng xuống, hướng tới một nền giáo dục tốt đẹp hơn cho thế hệ tương lai.
