Võ Trần Anh Huy, một sinh viên năm 2 ngành hóa học tại Trường ĐH Công Thương TP HCM, sinh ra trong gia đình thuần nông ở Bến Tre (nay thuộc Vĩnh Long) và thấu hiểu sâu sắc những khó khăn của nghề chăn nuôi, đặc biệt là gia cầm. Ngay từ khi còn học THPT, Huy đã ấp ủ ý tưởng về một dự án xanh, mang lại giá trị thiết thực cho nông dân.
Ước mơ được ‘đổ tiền túi’ để hiện thực hóa
Vĩnh Long là thủ phủ sầu riêng với sản lượng khổng lồ. Hằng năm, một lượng lớn vỏ sầu riêng từ các cơ sở sản xuất bánh pía, bánh kẹo bị thải bỏ, gây ra nguy cơ ô nhiễm môi trường. Huy nhận thấy rằng, dù vịt là vật nuôi chủ lực tại địa phương, giá thức ăn đầu vào luôn tăng cao trong khi giá vịt bán ra lại bấp bênh, khiến lợi nhuận của bà con nông dân ngày càng giảm sút. Thêm vào đó, việc lạm dụng kháng sinh để vịt mau lớn và khỏe mạnh đã ảnh hưởng đến chất lượng thịt.
Chính từ ba trăn trở này, Huy cùng ba người bạn đồng hương đã bắt tay vào nghiên cứu một loại thức ăn chăn nuôi “thuần tự nhiên”. Mục tiêu của nhóm là biến phụ phẩm thành nguồn thu cho nông dân và góp phần bảo vệ môi trường sống.
Phân tích thành phần hóa học của vỏ sầu riêng, Huy phát hiện chúng chứa nhiều dưỡng chất quý như protein, xơ, béo, các loại axit phenolic, flavonoid, coumarin, triterpen, cellulose, pectin, lignin… Những thành phần này hoàn toàn có thể thay thế một phần trong khẩu phần ăn của gia cầm, đặc biệt là vịt. Quy trình chế biến bao gồm việc loại bỏ phần xanh của vỏ sầu riêng, xay nhuyễn phần thịt trắng, ủ với bột u nguyên từ 7-10 ngày, sau đó phối trộn và nén thành viên thức ăn. Đặc biệt, nhóm còn lên men bột vỏ sầu riêng bằng men saccharomyces cerevisia – một chủng nấm men đã được chứng minh giúp cải thiện sản lượng và giảm bệnh tật cho vật nuôi.
Giai đoạn đầu năm 2023 là thời điểm khó khăn nhất. Nghiên cứu đi vào chiều sâu đòi hỏi kinh phí cho khảo sát thực tế, nhưng nhóm vẫn là học sinh và chưa nhận được hỗ trợ vốn ươm tạo nào. Các thành viên đã cùng nhau đóng góp khoảng 30 triệu đồng tiền túi để duy trì dự án. Huy chia sẻ: “Nếu mình không đầu tư cho chính mình, thì ai dám đầu tư cho mình. May mắn, sau thời gian bán thử nghiệm, dự án đã có lợi nhuận để tái đầu tư, điều đó tiếp thêm động lực rất lớn cho cả nhóm.”
Đưa sản phẩm ra thị trường và ‘trái ngọt’
Năm 2024, khi trở thành sinh viên ĐH Công Thương TP HCM, Huy cùng các bạn Nguyễn Nhật Thủy, Huỳnh Nguyễn Trọng An, Võ Thị Thanh Trúc, Nguyễn Huỳnh Quốc Hương thành lập nhóm nghiên cứu mới, quyết tâm thương mại hóa sản phẩm. Dự án đã “chinh chiến” qua hơn 20 cuộc thi khởi nghiệp, giúp lan tỏa ý tưởng và nhận được sự hỗ trợ nhiệt tình từ nhà trường cùng vốn đầu tư từ doanh nghiệp.
Tuy nhiên, nhóm vẫn chưa vội vàng nhận đầu tư. Huy tâm niệm “thái độ hơn trình độ” và tin rằng tiền của nhà đầu tư không chỉ là vật chất mà còn là niềm tin. “Người miền Tây quan niệm rằng ‘đồng tiền đi liền khúc ruột’ nên mình chỉ nhận đầu tư khi dự án hoạt động ổn định, có lời và thể hiện được giá trị cốt lõi. Như vậy, sự đầu tư mới thực sự có ý nghĩa,” Huy khiêm tốn bày tỏ.
ThS Hoàng Thị Thoa, Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp (ĐH Công Thương TP HCM), cho biết “điểm nghẽn” lớn của sinh viên hiện nay là khó tiếp cận quỹ đầu tư do thiếu dữ liệu thử nghiệm thực tế. Để khắc phục, nhà trường đang xây dựng Quỹ Hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, dự kiến ra mắt năm 2026, nhằm chủ động hỗ trợ sinh viên từ giai đoạn sớm nhất, cho phép các em “sai và sửa sai” ngay từ ý tưởng. Khi sản phẩm mẫu được thị trường kiểm chứng, trường sẽ kết nối với các quỹ đầu tư và trung tâm ươm tạo để tăng tốc phát triển kinh doanh. Ngoài ra, chương trình Mentoring bài bản với giảng viên chuyên môn và doanh nhân cũng đồng hành cùng sinh viên từ phát triển sản phẩm đến thương mại hóa.
Sản phẩm thức ăn từ vỏ sầu riêng đã được thử nghiệm tại 30 hộ dân, với 26 hộ tiếp tục sử dụng và đưa ra phản hồi rất tích cực. Vịt trở nên chắc thịt, ít mỡ, và mùi hôi giảm đáng kể. Đặc biệt, các hộ chăn nuôi có thể tiết kiệm từ 20% đến 30% chi phí so với việc sử dụng thức ăn công nghiệp. Hiện tại, nhóm đang hoàn tất các thủ tục pháp lý về đăng ký sở hữu trí tuệ và giải pháp hữu ích. Nhóm đặt mục tiêu đến năm 2028 sẽ mở rộng kinh doanh ra thị trường toàn quốc.
Theo ThS Hoàng Thị Thoa, dự án của Anh Huy là minh chứng điển hình cho hiệu quả của chương trình ươm tạo khởi nghiệp tại trường. Dù mới là sinh viên năm 2, Huy đã tạo dấu ấn đột phá và mang lại giá trị thiết thực cho xã hội. Trong năm qua, ĐH Công Thương TP HCM đã hỗ trợ hơn 200 ý tưởng và dự án khoa học của sinh viên, trong đó 5 dự án đã ươm tạo thành công và 11 dự án tiềm năng khác đang được xét duyệt hỗ trợ chuyên sâu.
