Trong bối cảnh công nghệ bùng nổ, ranh giới giữa thật và giả ngày càng trở nên mong manh, khiến các chiêu trò lừa đảo trực tuyến có cơ hội lộng hành. Thông tin cá nhân và tài khoản số thường xuyên bị xâm nhập âm thầm, đến khi thủ đoạn lừa đảo được hoàn tất, mọi cảnh báo đều đã quá muộn.
Đã đến lúc chúng ta phải thay đổi tư duy, không chỉ dừng lại ở việc nâng cao cảnh giác mà phải chuyển sang chiến lược phòng ngừa chủ động từ gốc. Điều này đòi hỏi tập trung kiểm soát chặt chẽ dữ liệu cá nhân, quản lý dòng tiền và mọi điểm tiếp xúc số – những yếu tố cốt lõi để vô hiệu hóa các kịch bản lừa đảo.
Hành lang pháp lý hiện nay đã khá vững chắc và đang được củng cố với các quy định nghiêm khắc hơn. Luật Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân 2025 và Luật An ninh mạng (sửa đổi) 2026 sẽ trao quyền kiểm soát rõ ràng cho người dân và đặt ra trách nhiệm cao hơn cho doanh nghiệp. Các hành vi như lừa đảo, giả mạo, mua bán dữ liệu trái phép hay lạm dụng trí tuệ nhân tạo sẽ bị nghiêm cấm và đối mặt với mức phạt nặng nề, có thể lên tới 5% doanh thu hoặc gấp 10 lần lợi nhuận bất chính. Đây được ví như ‘cú đấm thép’ dành cho các ‘ông lớn’ nắm giữ kho dữ liệu khổng lồ. Tuy nhiên, hiệu quả không nằm ở việc có luật mà ở việc thực thi luật pháp một cách quyết liệt, liên tục và luôn đi trước một bước so với sự biến đổi của tội phạm.
Để chặn đứng lừa đảo từ gốc, cần tăng chi phí phạm tội lên cao hơn lợi ích mà chúng có thể thu được. Điều này bao gồm việc giám sát chặt chẽ tài khoản ngân hàng, ví điện tử, kịp thời chặn các giao dịch bất thường, và loại bỏ triệt để SIM rác cùng cuộc gọi rác. Các nền tảng số cũng cần nâng cao trách nhiệm trong kiểm duyệt nội dung quảng cáo, đặc biệt là các lĩnh vực nhạy cảm như đầu tư tài chính hay tiền ảo, không để lừa đảo đội lốt công nghệ hợp pháp.
Một yếu tố then chốt nữa là tốc độ phản ứng. Lừa đảo trên mạng biến đổi từng ngày, từng giờ, vì vậy mọi can thiệp chậm trễ đều dẫn đến những thiệt hại không thể cứu vãn. Cần có cơ chế cảnh báo sớm và chặn ngay lập tức các website, đường link hay tài khoản khả nghi ngay khi có dấu hiệu bất thường, song song với quá trình xử lý pháp lý.
Lừa đảo trực tuyến sẽ không ngừng thay đổi cùng với sự tiến bộ của công nghệ. Vì vậy, giải pháp bền vững không phải là chạy theo xử lý từng vụ việc riêng lẻ, mà là xây dựng một cơ chế phòng ngừa chủ động toàn diện. Một hệ thống mà pháp luật được thực thi nghiêm minh, dữ liệu được bảo vệ chặt chẽ và mọi chủ thể đều phản ứng nhanh hơn tội phạm một bước. Chỉ khi đó, cuộc chiến chống lừa đảo trên không gian mạng mới thực sự đi vào chiều sâu và mang lại hiệu quả lâu dài.
