Hình dung về cảnh phải bỏ ra hàng giờ đồng hồ mỗi ngày chỉ để sạc pin cho xe máy điện đã trở thành nỗi ám ảnh của nhiều tài xế công nghệ tại TP.HCM. Anh Phạm Hoài, một tài xế 32 tuổi, là một ví dụ điển hình khi mỗi ngày anh mất hơn 5 tiếng chỉ để nạp năng lượng cho chiếc xe của mình. Việc không thể sạc tại nhà trọ càng khiến anh phải phụ thuộc vào các quán cà phê, nơi mà không phải lúc nào cũng sẵn có ổ cắm, biến thời gian chờ sạc trở thành một gánh nặng đáng kể trong 12-14 giờ làm việc. Sự linh hoạt và thời gian nghỉ ngơi của anh và hàng ngàn tài xế khác bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Đây không phải là câu chuyện riêng của anh Hoài mà là thực trạng chung của cộng đồng xe điện tại TP.HCM. Với hơn 100.000 xe máy điện đang lưu thông nhưng chỉ vỏn vẹn khoảng 300 trụ sạc nhanh, hạ tầng hiện tại hoàn toàn không đáp ứng đủ nhu cầu, tạo ra vô vàn bất tiện. Người dân thường xuyên phải sạc tại nhà hoặc chung cư, đối mặt với nguy cơ mất an toàn điện, cháy nổ, thậm chí là những mâu thuẫn không đáng có với ban quản lý. Điều này vô hình trung tạo ra tâm lý e ngại cho những ai muốn chuyển đổi sang phương tiện xanh.
Tuy nhiên, một ‘cứu tinh’ đang dần hiện hữu. TP.HCM đang tích cực xem xét đề xuất triển khai hệ thống 20.000 tủ đổi pin cho xe máy điện. Những tủ pin này sẽ được bố trí ở các vị trí chiến lược như cột đèn chiếu sáng công cộng, vỉa hè rộng rãi, đặc biệt ưu tiên gần các điểm dân cư, trường học, cơ quan hành chính và trung tâm thương mại. Mỗi tủ sẽ cao khoảng 2 mét, rộng 60 cm, trang bị 6-12 khay pin với công suất 6-12 kW, tương thích với nhiều dòng xe phổ biến như Honda, Yadea, Yamaha, và VinFast.
Các doanh nghiệp cam kết tự chịu trách nhiệm đầu tư, vận hành và bảo trì toàn bộ hệ thống bằng nguồn lực của mình. Dự kiến, nếu được chấp thuận, các tủ đổi pin sẽ sẵn sàng hoạt động vào quý I/2026. ThS Lê Ngọc Chung, Trưởng khoa Cơ khí ôtô, Cao đẳng Bách khoa Sài Gòn, đánh giá cao mô hình này là một giải pháp hiệu quả, giúp tiết kiệm thời gian đổi pin chỉ trong vài phút – nhanh chóng như đổ xăng. Hơn nữa, nó còn giúp giảm chi phí đầu tư bằng cách tận dụng hạ tầng sẵn có, giảm áp lực về quỹ đất và dễ dàng thúc đẩy xã hội hóa. Tuy nhiên, ông Chung cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc có sự giám sát chặt chẽ, ban hành quy chuẩn kỹ thuật rõ ràng để đảm bảo an toàn, khả năng kết nối và phục vụ đa dạng các dòng xe. Ông khẳng định: “Mô hình đổi pin không thể vận hành độc lập mà cần một hệ sinh thái đồng bộ, chính sách khuyến khích và mạng lưới điểm đổi phủ rộng.”
Ông Đỗ Ngọc Hải, Trưởng phòng Quản lý bảo trì và khai thác công trình giao thông, Sở Xây dựng TP.HCM, cũng đồng tình rằng tủ đổi pin sẽ mang lại sự thuận tiện vượt trội cho người dùng. UBND TP.HCM đã chỉ đạo Sở Xây dựng phối hợp rà soát các vị trí lắp đặt, đảm bảo an toàn kỹ thuật, không gây cản trở cho người đi bộ và giao thông. Mức phí đổi pin cũng đang được tính toán kỹ lưỡng để phù hợp với túi tiền người dân, khuyến khích mạnh mẽ hơn việc chuyển đổi sang xe điện.
Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Trần Văn Bảy đã bày tỏ sự hoan nghênh đối với giải pháp này, đồng thời yêu cầu các đơn vị liên quan làm rõ quy trình, tiêu chí và đảm bảo minh bạch trong việc lựa chọn nhà đầu tư. Ông cũng nhấn mạnh việc đánh giá kỹ lưỡng các vấn đề về an toàn, mỹ quan đô thị và trách nhiệm khi có sự cố xảy ra, bởi đây là một mô hình còn khá mới mẻ tại thành phố.
Với mục tiêu kiểm soát khí thải phương tiện giao thông, TP.HCM dự kiến đến năm 2029 sẽ có khoảng 400.000 xe máy công nghệ chuyển đổi sang sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Đến năm 2030, con số này có thể đạt 1,2 triệu xe máy điện, đòi hỏi hơn 25.000 trụ sạc và tủ đổi pin công cộng. Đề xuất 20.000 tủ đổi pin đang thắp lên hy vọng về một tương lai giao thông xanh, tiện lợi và an toàn hơn cho TP.HCM.
