Ngày 1/4 vừa qua, Apple kỷ niệm 50 năm thành lập, và Chris Espinosa tự hào là nhân viên duy nhất đã chứng kiến toàn bộ hành trình phát triển ấn tượng này. Khi chỉ mới 14 tuổi, Espinosa đã được đồng sáng lập Steve Jobs tuyển dụng để lập trình máy tính Apple II tại ‘trụ sở’ khiêm tốn ở gara nhà Jobs. Ông là người thứ tám gia nhập công ty non trẻ này vào năm 1976.
Espinosa chia sẻ, những ngày đầu là sự pha trộn giữa hy vọng và lo lắng, bởi việc thành lập và duy trì một công ty công nghệ là điều không hề dễ dàng. Ông cùng Steve Jobs, Steve Wozniak và những thành viên đầu tiên khác đều có chung nền tảng từ trường trung học Homestead và Câu lạc bộ Máy tính Homebrew. Đến năm 1980, khi Apple IPO, Espinosa đã nhận được 2.000 cổ phiếu, hiện trị giá khoảng 114 triệu USD.
Trong suốt nửa thế kỷ, mặc dù vị trí công việc của Espinosa đã thay đổi rất nhiều – hiện ông đang làm việc trong nhóm phát triển hệ điều hành Apple TV – nhưng ông chưa bao giờ rời công ty. Kể cả trong giai đoạn 1978-1981 khi theo học Đại học California, Berkeley, ông vẫn làm việc bán thời gian. Sau đó, Jobs đã thuyết phục ông bỏ học để cống hiến toàn thời gian cho Apple. Hiện ở tuổi 64, ông là nhân viên có thâm niên cao nhất tại Apple, hơn cả các thành viên trong ban lãnh đạo.
Espinosa đã sống sót qua nhiều đợt sa thải lớn trong thời kỳ Apple khủng hoảng tài chính sau khi Jobs rời đi vào năm 1985. Theo lời ông, lý do ông được giữ lại là vì chi phí trợ cấp thôi việc cho một người làm lâu năm như ông quá lớn. Ông đã tự nhủ sẽ ở lại cho đến khi nghỉ hưu, vì Apple là công ty duy nhất ông từng làm việc và ông không có bằng đại học.
Năm 1997 đánh dấu ‘bước ngoặt’ khi Steve Jobs trở lại, mở đường cho sự ra đời của iPod và iPhone, những sản phẩm đã định hình ngành điện tử tiêu dùng hiện đại. Espinosa hồi tưởng, ý tưởng sở hữu một chiếc máy tính trong nhà, hoặc thiết bị di động đeo trên người vào những năm 1970 là điều không tưởng, thậm chí ‘đáng sợ và kỳ quặc’.
Trong 50 năm, Apple đã từ một công ty khởi nghiệp vươn lên thành một trong những đế chế công nghệ giá trị nhất thế giới, với định giá gần 4.000 tỷ USD và hàng tỷ thiết bị đang được sử dụng. Tuy nhiên, họ vẫn đối mặt với những thách thức mới như sự phụ thuộc vào iPhone, làn sóng AI, cạnh tranh gay gắt và các vấn đề về chuỗi cung ứng. Espinosa khẳng định, Apple không phải là nơi chỉ chạy theo ‘bong bóng’ công nghệ mà là nơi tạo ra giá trị bền vững.
