Ngay sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc đã chủ trì cuộc họp quan trọng của Ban Chỉ đạo điều hành giá, đặt ra nhiệm vụ kiểm soát giá cả trong năm 2026 – năm đầu tiên thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm (2026 – 2030). Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương theo dõi sát sao tình hình kinh tế, chính trị toàn cầu và trong nước, đặc biệt là xu hướng lạm phát, giá năng lượng và các mặt hàng thiết yếu, nhằm chủ động ứng phó linh hoạt và giảm thiểu tác động tiêu cực đến mặt bằng giá chung.
**Áp lực và 3 kịch bản điều hành giá**
Bộ Tài chính dự báo nhu cầu về điện, vật tư, nguyên liệu sản xuất và tiêu dùng sẽ tăng mạnh trong năm 2026, cùng với biến động phức tạp từ kinh tế thế giới, tạo áp lực đáng kể lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Mục tiêu kiểm soát lạm phát ở mức khoảng 4,5% do Quốc hội đề ra đòi hỏi công tác điều hành giá phải thận trọng và linh hoạt.
Bộ Tài chính đã đưa ra 3 kịch bản điều hành CPI năm 2026: 3,6% (thuận lợi), 4,1% (cơ sở) và 4,6% (bất lợi). Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng ước tính lạm phát bình quân sẽ tăng từ 3,5%-4,5%, trong khi các tổ chức quốc tế dự báo khoảng 3,2%-4%. Các dự báo này cho thấy lạm phát là một thách thức hiện hữu nhưng vẫn trong tầm kiểm soát nếu có sự phối hợp điều hành đồng bộ và hiệu quả.
Các yếu tố chính gây áp lực lên giá cả bao gồm: biến động giá xăng dầu thế giới, lộ trình điều chỉnh giá dịch vụ y tế và giáo dục, chi phí đầu vào sản xuất tăng, nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng lương thực, thực phẩm do thiên tai và biến đổi khí hậu. Đặc biệt, căng thẳng địa chính trị kéo dài tại Nga – Ukraine và Trung Đông được dự báo sẽ ảnh hưởng lớn đến nguồn cung và giá năng lượng toàn cầu.
Trước bối cảnh này, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc đã yêu cầu kiểm soát chặt chẽ giá các mặt hàng thiết yếu như lương thực, thực phẩm, xăng dầu, điện, vật liệu xây dựng. Cần chủ động điều tiết cung – cầu, đảm bảo nguồn hàng dồi dào, không để thiếu hàng, sốt giá, góp phần kiềm chế lạm phát và đảm bảo an sinh xã hội. Sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ được xem là chìa khóa để ổn định mặt bằng giá và kiểm soát lạm phát hiệu quả.
**Lời khuyên từ chuyên gia và nỗ lực từ địa phương**
Ông Nguyễn Quang Huy, chuyên gia tài chính – ngân hàng, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc điều chỉnh giá theo lộ trình phù hợp, tránh dồn dập nhiều mặt hàng cùng lúc để không tạo áp lực lan tỏa. Ông đề xuất tăng cường truyền thông chính sách để tạo sự đồng thuận xã hội và tiếp tục triển khai các chính sách an sinh xã hội hỗ trợ nhóm yếu thế, người lao động thu nhập thấp.
GS-TS Ngô Thế Chi khuyến nghị Chính phủ xem xét điều chỉnh thuế tạm thời đối với xăng dầu, phân bón, vật tư nông nghiệp để giảm giá bán lẻ. Đồng thời, cần kiểm soát chặt tín dụng vào bất động sản và tiêu dùng để tránh đẩy giá, kiểm soát tỷ giá hợp lý để giảm áp lực nhập khẩu, tăng cường thanh tra chuỗi phân phối để xử lý nghiêm hành vi tích trữ, đầu cơ, găm hàng. Nhà nước cũng cần tăng cường dự trữ quốc gia đối với các mặt hàng chiến lược như xăng dầu, lương thực, thực phẩm để chủ động can thiệp khi thị trường biến động mạnh.
Đối với doanh nghiệp, việc chủ động kiểm soát chi phí đầu vào như nguyên vật liệu, logistics, năng lượng và nhân công là giải pháp thiết yếu để ổn định giá bán và hạn chế tăng giá thành sản phẩm.
**TP HCM tiên phong giữ ổn định thị trường**
Theo Sở Công Thương TP HCM, sau Tết, giá các mặt hàng thiết yếu tại thành phố cơ bản ổn định, với một số mặt hàng rau củ, hoa tươi tăng nhẹ nhưng không bất thường. Chương trình Bình ổn thị trường tiếp tục phát huy hiệu quả, chiếm 23%-43% nhu cầu thị trường, cam kết giữ giá thấp hơn thị trường tối thiểu 5%. Sở Công Thương đang xây dựng kế hoạch bình ổn thị trường cho năm 2026 – Tết Đinh Mùi 2027. Thị trường TP HCM được đánh giá ổn định với nguồn cung dồi dào, kênh phân phối đa dạng và thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 2-2026 tại TP HCM ước đạt hơn 152.000 tỉ đồng, tăng hơn 10% so với cùng kỳ, lũy kế 2 tháng đầu năm tăng hơn 13%, cho thấy sự phục hồi tích cực.
**Siết chặt quản lý thị trường, xử phạt nghiêm minh**
Bộ Công Thương đã chỉ đạo các Sở Công Thương trên cả nước tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, tăng giá trái quy định. Lực lượng quản lý thị trường (QLTT) được yêu cầu tập trung kiểm tra niêm yết giá và bán đúng giá niêm yết, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, không ‘chặt chém’. Tại TP HCM, QLTT đã phát hiện và xử lý nhiều vụ kinh doanh thực phẩm, hàng hóa không rõ nguồn gốc, kém chất lượng, khẳng định quyết tâm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và giữ vững ổn định thị trường.
