Nga vừa tạo nên một tiếng vang lớn trong ngành năng lượng toàn cầu với bước đột phá chưa từng có: phát triển thành công dây siêu dẫn nhiệt độ cao có khả năng hoạt động ở mức nhiệt kỷ lục -196°C. Đây là thành quả từ nỗ lực không ngừng của các kỹ sư tại Viện Thiết bị Điện Vật lý DV Efremov (NIIEFA), thuộc Tập đoàn Năng lượng nguyên tử quốc gia Rosatom.
Phát minh mang tính cách mạng này là nền tảng cho dự án Tokamak với Công nghệ Lò phản ứng (TRT), một lò phản ứng được thiết kế để mở đường cho việc sản xuất điện từ phản ứng nhiệt hạch – nguồn năng lượng được mệnh danh là ‘Mặt trời nhân tạo’, sạch và gần như vô hạn.
Trong các cuộc thử nghiệm khắc nghiệt, một đoạn dây siêu dẫn dài 5 mét, gồm 240 băng siêu dẫn bọc thép không gỉ và ổn định bằng đồng, đã chứng tỏ khả năng chịu đựng dòng điện lên tới 65 kiloampere trong từ trường cực mạnh 18 Tesla. Đây là những thông số vượt trội mà chưa hệ thống nào của Nga từng đạt được. Dây đã được làm lạnh bằng nitơ lỏng xuống -196°C, duy trì trạng thái siêu dẫn và đặc tính ổn định hoàn hảo dưới tải trọng lớn.
NIIEFA tự hào tuyên bố đây là lần đầu tiên Nga chế tạo và thử nghiệm thành công dây siêu dẫn có kích thước đầy đủ cho hệ thống điện từ của tokamak TRT, đánh dấu một cột mốc quan trọng để tiến tới giai đoạn xây dựng tổ hợp thử nghiệm thực tế. Theo kế hoạch tham vọng, NIIEFA sẽ tiếp tục chế tạo và thử nghiệm hai dây siêu dẫn dài hơn 60 mét vào năm 2026, và đến năm 2027, hoàn thiện mô hình cuộn dây điện từ trung tâm đường kính 1 mét với 40 vòng dây, một thành phần cốt lõi của lò phản ứng tương lai.
Lò TRT dự kiến sẽ được xây dựng tại Viện Nghiên cứu Sáng tạo và Nhiệt hạch Troitsk, nơi từng đặt tokamak TSP mạnh mẽ trước đây. Khi hoàn thành, TRT sẽ trở thành phòng thí nghiệm trọng điểm cho nghiên cứu plasma và các công nghệ nhiệt hạch tiên tiến. Dự án này không chỉ củng cố vị thế dẫn đầu của Nga trong lĩnh vực năng lượng nhiệt hạch mà còn mở ra hy vọng lớn cho một tương lai với nguồn điện sạch, an toàn và không giới hạn cho toàn thế giới.
