Suốt nhiều thập kỷ, sân khấu và khán đài luôn được ngăn cách bởi một khoảng không thiêng liêng, lấp đầy bằng những tràng pháo tay và vẻ bí ẩn. Người nghệ sĩ, dưới ánh đèn rực rỡ và lớp trang điểm tỉ mỉ, là hiện thân của một lý tưởng thẩm mỹ xa vời, chỉ có thể được ngưỡng mộ từ xa. Nhưng ngày nay, sự bùng nổ của Threads, Facebook và các nền tảng khác đã xóa nhòa ranh giới ấy, biến những ‘thần tượng’ thành những người hàng xóm dễ nổi nóng, sẵn sàng lao vào những cuộc khẩu chiến không hồi kết trên bàn phím.
Sự kiện Lệ Quyên gây chấn động dư luận khi đáp trả trực diện những bình luận khiếm nhã bằng ngôn ngữ gay gắt không phải là một sự cố truyền thông đơn lẻ. Nó phơi bày một thực trạng nghiệt ngã của thời đại số: Mạng xã hội đã vượt xa vai trò cuốn nhật ký cá nhân để trở thành ‘sân khấu thứ hai’ của giới nghệ sĩ. Tại đây, ánh hào quang đến từ màn hình điện thoại, và không hề có kịch bản được dàn dựng bởi những biên kịch tài năng.
Khi một ngôi sao hạng A trút bỏ lớp vỏ kiêu sa để dấn thân vào những cuộc tranh cãi ‘chợ búa’ với những tài khoản vô danh, họ không chỉ phản ứng lại công kích; họ đang tự tay phá hủy hình tượng đẹp đẽ đã mất bao công gây dựng. Trong kỷ nguyên kết nối dễ dàng, sự im lặng trở thành một thứ xa xỉ. Rốt cuộc, cách người nổi tiếng đối mặt với ‘tiếng ồn’ trên mạng không chỉ thể hiện bản lĩnh mà còn là thước đo chân thực nhất về chiều sâu văn hóa và đẳng cấp của họ. Đáng tiếc, đẳng cấp ấy không đo bằng độ vang của giọng hát, mà bằng khả năng giữ vững sự điềm tĩnh giữa ‘bão’ dư luận.
**Nghịch lý của sự chân thực và cái bẫy ‘Bản năng tự vệ’**
Để lý giải cội nguồn của những ‘cơn thịnh nộ’ trên mạng xã hội, chúng ta phải chấp nhận một sự thật hiển nhiên: đằng sau những lớp áo choàng lộng lẫy, nghệ sĩ cũng chỉ là những con người với hệ thần kinh nhạy cảm. Trong kỷ nguyên của sự kết nối dày đặc, họ sống trong một ‘lồng kính’ khổng lồ, nơi từng hơi thở bị mổ xẻ và mỗi nếp nhăn cũng có thể trở thành tâm điểm chỉ trích. Thực tế là, không một nghệ sĩ nào, dù tài năng đến mấy, có thể làm hài lòng tất cả. Những ý kiến trái chiều luôn là thách thức thường trực, và trong thời đại mà một sai sót nhỏ cũng đủ châm ngòi cho một cuộc tấn công tổng lực, áp lực này trở nên khủng khiếp hơn bao giờ hết.
Khi những đòn công kích vượt quá giới hạn cá nhân, chạm đến danh dự gia đình, bản năng tự vệ nguyên thủy sẽ bùng nổ. Hành động của Lệ Quyên, dù bị cho là quá khích dưới góc độ công chúng, có lẽ nên được nhìn nhận qua lăng kính của một người đã chịu đựng sự soi mói của làn sóng antifan ròng rã 2-3 năm. Nhiều năm gồng mình trong ‘lồng son’ danh vọng có thể khiến sự nhạy cảm trở nên quá mức, là hệ quả của một tâm hồn kiệt sức vì liên tục phải tự bảo vệ. Những phản ứng gay gắt, xét cho cùng, là nỗ lực tuyệt vọng để giành lại quyền kiểm soát phẩm giá đang bị chà đạp.
Tuy nhiên, bi kịch lớn nhất lại nằm ở sự nhầm lẫn giữa ‘cá tính’ và ‘sự thô lỗ’. Tìm kiếm sự đồng cảm, nhiều nghệ sĩ đã rơi vào bẫy của khái niệm ‘sống thật’. Họ tin rằng việc gạt bỏ mọi phép tắc giao tiếp, đối đầu trực diện, dùng lời lẽ nặng nề để đáp trả những bình luận khiếm nhã chính là minh chứng cho một tâm hồn chân thật, không giả tạo. Những dòng trạng thái ‘sặc mùi thuốc súng’ được họ xem là biểu hiện của sự thẳng thắn, không cúi đầu trước sự tiêu cực của đám đông.
Tuy nhiên, ranh giới giữa bảo vệ chính kiến và đánh mất tự trọng văn hóa là vô cùng mong manh. ‘Chân thực’ (authenticity) trong nghệ thuật đòi hỏi sự thấu cảm và chân thành, không phải là sự buông thả cảm xúc trong những phút nóng giận. Khi một nghệ sĩ nhầm lẫn sự ngông cuồng với bản sắc, họ vô tình tự phá vỡ hình ảnh đẹp đẽ của mình, hòa lẫn vào đám đông vô ý thức trên mạng. ‘Sống thật’ mà thiếu đi sự tự chủ, suy cho cùng, chỉ là một sự ngụy biện cho yếu kém trong việc kiểm soát cảm xúc dưới sức ép của hào quang.
**Quyền lực bất đối xứng và Ảo ảnh của sự riêng tư**
Tuy nhiên, nếu quyền tự vệ là một bản năng cố hữu, thì trách nhiệm lại là nghĩa vụ không thể tách rời khỏi ánh hào quang. Khi một người chấp nhận bước lên đỉnh vinh quang, nhận lấy sự tán thưởng của hàng triệu người, họ đồng thời đã ký một ‘khế ước xã hội’ ngầm: đánh đổi sự tự do của một người bình thường để có được quyền lực ảnh hưởng. Trong mối quan hệ này, nghệ sĩ không chỉ là một cá nhân đơn lẻ; họ là những kênh truyền thông mạnh mẽ, có khả năng định hình hệ giá trị văn hóa của cả một cộng đồng.
Sức ảnh hưởng của người nổi tiếng không chỉ là con số trên mạng xã hội, mà là một quyền lực mềm có tính định hướng. Với hàng triệu người theo dõi, phần lớn là những tâm hồn trẻ đang hình thành nhân cách, mỗi lời nói của nghệ sĩ có thể trở thành một chuẩn mực ứng xử mới. Khi một ngôi sao hạng A sử dụng từ ngữ thô thiển để hạ nhục cá nhân, họ không chỉ đáp trả antifan; họ vô tình bình thường hóa bạo lực ngôn từ. Thông điệp nguy hiểm được phát đi là: Tấn công là cách duy nhất để giải quyết mâu thuẫn. Điều này làm suy yếu nỗ lực xây dựng không gian mạng văn minh và biến các cuộc đối thoại công cộng thành đấu trường sinh tử của những cái tôi quá lớn.
Cuối cùng, trong nền kinh tế chú ý hiện đại, nghệ sĩ không chỉ đơn thuần bán âm nhạc hay phim ảnh; họ còn bán chính hình tượng của mình như một ‘sản phẩm văn hóa’ tổng thể. Khán giả không chỉ thưởng thức nghệ thuật mà còn tiêu thụ không gian thẩm mỹ mà người nghệ sĩ đại diện. Khi âm nhạc gắn liền với sự quý phái và sang trọng, việc Lệ Quyên liên tục vướng vào lùm xùm phát ngôn ‘chợ búa’ không chỉ là mất kiểm soát mà còn là sự phản bội kỳ vọng thẩm mỹ của công chúng. Nó tựa như một bức tranh tuyệt đẹp bị chính họa sĩ vẩy mực đen lên trong cơn nóng giận: Bức tranh không còn nguyên vẹn, và niềm tin của người thưởng thức cũng vỡ vụn theo.
Sự trượt dốc này càng trở nên dễ dàng hơn trước ‘cái bẫy’ của các nền tảng mới như Threads. Khác với sự trang trọng của Facebook hay tính trình diễn trên Instagram, cấu trúc của Threads tạo ra ảo ảnh về sự gần gũi và riêng tư. Điều này khiến người nổi tiếng lầm tưởng họ đang trò chuyện thân mật với bạn bè trong phòng khách, dẫn đến sự buông lỏng trong kiểm soát ngôn từ. Nhưng thực tế nghiệt ngã là: không hề có ‘phòng khách’ nào trên internet. Mọi dòng trạng thái đều là một thông cáo báo chí không chính thức, và mỗi sai lầm đều được lưu giữ vĩnh viễn trong bộ nhớ đám đông. Trong không gian kỹ thuật số không có bức màn nhung, việc thiếu đi ‘bộ lọc’ văn hóa chính là con đường nhanh nhất để một nghệ sĩ tự tước bỏ vương miện của mình.
**Khi di sản đổ vỡ dưới sức nặng của một lần nhấp chuột**
Hệ lụy đầu tiên, và cũng là đau đớn nhất, chính là sự sụp đổ của ‘đế chế’ hình ảnh được xây dựng bằng kỷ luật và thời gian. Di sản của một nghệ sĩ không chỉ nằm ở những giải thưởng hay bản hit, mà còn ở niềm tin và sự tôn trọng mà công chúng dành cho tư cách nghệ thuật của họ. Phải mất hai mươi năm để một ‘Nữ hoàng phòng trà’ định vị mình là biểu tượng của sự kiêu sa, nhưng chỉ cần vài phút nóng giận trên Threads là đủ để những mỹ từ ấy bị thay thế bằng từ ‘chợ búa’. Đây không chỉ là một sự cố truyền thông, mà là sự tự hủy hoại thương hiệu ở mức độ cốt lõi.
Hơn nữa, phản ứng đáp trả của người nổi tiếng thường vô tình cung cấp ‘nhiên liệu’ cho một cỗ máy hủy diệt: vòng lặp độc hại của sự thù ghét. Khi nghệ sĩ chọn tấn công thay vì đối thoại, họ đang kích hoạt một cuộc chạy đua xuống đáy. Nghệ sĩ chửi fan, fan phản công dữ dội hơn, dẫn đến một môi trường mạng tràn ngập độc tố, nơi sự tử tế bị bóp nghẹt bởi những cái tôi quá lớn. Trong cuộc chiến này, không ai thắng cả. Nghệ sĩ mất đi vị thế, công chúng mất đi một thần tượng để ngưỡng mộ. Sự thù ghét, khi được khơi mào bởi người có tầm ảnh hưởng, sẽ lan rộng nhanh hơn bất kỳ thông điệp nhân văn nào, biến không gian số thành bãi chiến trường của định kiến và miệt thị.
Đặc biệt, sự can thiệp của các cơ quan chức năng vào đầu năm 2026 là tiếng chuông cảnh tỉnh cuối cùng cho ảo tưởng về ‘vùng trắng pháp luật’ trên không gian mạng. Việc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM chính thức vào cuộc xem xét phát ngôn của Lệ Quyên không chỉ là thủ tục hành chính; nó đánh dấu bước ngoặt trong quản lý văn hóa thời đại số. Mạng xã hội không còn là nơi nghệ sĩ có thể nấp sau tấm khiên ‘quyền riêng tư’ để lăng mạ người khác. Pháp luật và quy tắc ứng xử giờ đây đóng vai trò ‘trọng tài’ cần thiết để tái lập trật tự. Một án phạt hành chính có thể không lớn về tài chính, nhưng là lời khẳng định rằng: Tự do bày tỏ quan điểm và bảo vệ bản thân không bao giờ đồng nghĩa với tự do xúc phạm, và hào quang ngôi sao không phải là thẻ miễn bài cho sự thiếu hụt văn hóa.
**Quyền lực của sự im lặng và Sự tối thượng trong ứng xử**
Trong cuộc chơi đầy rủi ro mang tên ‘danh vọng’, vũ khí sắc bén nhất đôi khi không phải là lời lẽ gay gắt mà là sự im lặng. Lịch sử ngành giải trí thế giới đã chứng minh rằng, các ngôi sao hạng A quốc tế luôn giữ một khoảng cách nhất định với công chúng. Sự im lặng không phải là hèn nhát; đó là cách tự bảo vệ bản thân khỏi những ồn ào không đáng có ngoài chuyên môn nghệ thuật. Khi những tên tuổi như Beyoncé hay Meryl Streep chọn phớt lờ thị phi, họ không chỉ giữ được sự bình yên cá nhân mà còn bảo toàn ‘hào quang’ của sự khác biệt. Trong thế giới ồn ào, người giữ được sự tĩnh lặng mới là người nắm giữ quyền lực tuyệt đối.
Tuy nhiên, nếu sự im lặng là một lựa chọn quá khó khăn, thì nghệ thuật phản biện văn minh chính là bài kiểm tra trí tuệ cuối cùng dành cho người nghệ sĩ. Một phản hồi thông thái, được trau chuốt bằng sự điềm tĩnh và lập luận sắc bén, có sức mạnh hơn gấp nhiều lần những lời nhục mạ thô thiển. Đẳng cấp của một người làm văn hóa thể hiện ở chỗ: ngay cả khi bị đẩy vào tâm bão, họ vẫn có thể dùng ngôn từ để nâng cao nhận thức cộng đồng thay vì hạ thấp chính mình. Một câu trả lời đầy trí tuệ không chỉ khiến đối phương phải im lặng trong kính nể, mà còn củng cố vững chắc vị thế của nghệ sĩ.
Dẫu vậy, mong chờ một nghệ sĩ luôn giữ được cái đầu lạnh trong mọi tình huống là phi thực tế nếu thiếu đi hệ thống hỗ trợ chuyên nghiệp. Đây là lúc vai trò của đội ngũ quản lý cảm xúc và truyền thông cần được đặt lên hàng đầu. Trong kỷ nguyên số, ‘cái tôi’ của nghệ sĩ là một tài sản chiến lược cần được quản lý khoa học. Các ngôi sao chuyên nghiệp không bao giờ là ‘chiến binh đơn độc’ trên mạng xã hội; họ luôn có những ‘bộ lọc’ – những quản lý tỉnh táo đứng giữa cảm xúc nhất thời của nghệ sĩ và nút ‘đăng bài’. Kiểm soát nội dung trước khi công bố không phải là mất tự do, mà là sự bảo hiểm cho sự nghiệp. Sự chuyên nghiệp không nằm ở việc bạn cảm thấy gì, mà ở việc bạn chọn thể hiện điều gì ra thế giới. Suy cho cùng, trong một xã hội văn minh, đẳng cấp của một ngôi sao không đo bằng số trận chiến họ tham gia, mà bằng số cuộc tranh cãi họ đã đủ bản lĩnh để vượt qua.
**Phía Sau Bức Màn Nhung Kỹ Thuật Số**
Nghệ thuật, trong bản chất nguyên sơ nhất, là hành trình tìm kiếm cái đẹp và sự thấu cảm – là ‘vị nhân sinh’. Tuy nhiên, trước khi một nghệ sĩ có thể chạm đến trái tim khán giả bằng tài năng, họ phải là một thực thể ‘vị văn hóa’ trong từng hành vi nhỏ nhất. Sự việc của Lệ Quyên hay những màn đối đầu gay gắt trên mạng xã hội gần đây không chỉ là những vụ bê bối truyền thông nhất thời; chúng là những bài kiểm tra nghiệt ngã về sự tự chủ của những người đang đứng dưới ánh hào quang.
Chúng ta phải nhận thức rằng, ‘cái tôi’ – dù là nhiên liệu thúc đẩy đam mê sáng tạo – cũng chính là ngọn lửa có thể thiêu rụi cả một sự nghiệp lẫy lừng nếu không được kiểm soát bởi sự khiêm nhường. Một phút nóng giận để thỏa mãn tự ái cá nhân có thể mang lại cảm giác chiến thắng nhất thời, nhưng cái giá phải trả là sự xói mòn của ‘ánh hào quang’ bền vững, vốn được dệt nên từ sự ngưỡng mộ của công chúng. Trên sân khấu kỹ thuật số của thế kỷ 21, nơi mọi bình luận đều được ghi lại và mỗi cơn thịnh nộ đều bị soi xét kỹ lưỡng, sự bao dung của khán giả dành cho nghệ sĩ đã thay đổi.
Công chúng có thể dễ dàng bỏ qua một nốt nhạc lỗi, một bước nhảy chưa hoàn hảo hay sự cố kỹ thuật trên sân khấu – bởi đó là những khiếm khuyết trong nỗ lực. Nhưng họ sẽ rất khó, nếu không nói là không bao giờ, tha thứ cho một tâm hồn thiếu đi sự tôn trọng tối thiểu dành cho những người đã vun đắp nên hào quang của mình. Trong kỷ nguyên minh bạch tuyệt đối, đẳng cấp thực sự của nghệ sĩ không nằm ở vẻ lộng lẫy dưới ánh đèn, mà ở sự tử tế và điềm tĩnh họ giữ được khi đèn đã tắt. Rốt cuộc, danh tiếng là một đặc quyền, và sự lịch thiệp chính là ‘thuế’ mà người nổi tiếng buộc phải trả để duy trì đặc quyền đó trong lòng công chúng.
